Friday, November 20, 2026

ಗುಲಾಬಿ ನಗರ ಜೈಪುರ

 ಗುಲಾಬಿ ನಗರ ಜೈಪುರ

ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಒಂದು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸುತ್ತುವ ನನ್ನ ಕ್ರಮದಂತೆ ಈ ವರ್ಷ ರಾಜಸ್ತಾನ ನನ್ನ ಪ್ರವಾಸದ ರಾಜ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ರಾಜಸ್ತಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವದ ನಗರಗಳಾದ ಜಯಪುರ, ಉದಯಪುರ, ಚಿತ್ತೋಡ್‌ಗಡ್, ಜೈಸಲ್‌ಮೇರ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಅರಾವಳಿ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರ ಶಿಖರವಿರುವ ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ತಾನದ ಏಕೈಕ ಗಿರಿಧಾಮವಾದ ಅಬುಪರ್ವತ ಹಾಗೂ ಭಾರತ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಗಳ ಗಡಿಯಲ್ಲಿರುವ  ಲೋಂಗೇವಾಲ ಯುದ್ಧಸ್ಮಾರಕ ಇವುಗಳೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನೋಡುವುದನ್ನು ನನ್ನ ರಾಜಸ್ತಾನ ಪ್ರವಾಸ ಯೋಜನೆ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಜೈಪುರದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಜೈಪುರಕ್ಕೇ ಬಂದು ಪ್ರವಾಸ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುವುದನ್ನು ಈ ಯೋಜನೆ ಹೊಂದಿತ್ತು.

ರಾಜಸ್ತಾನದ ಪ್ರವಾಸದ ಪ್ರಾರಂಭದ ದಿನ ನಾನು ಜೈಪುರ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ ತಲುಪಿದಾಗ ಬೆಳಗಿನ ಆರೂ ಮುಕ್ಕಾಲು. ಮೊದಲೇ ಅಲ್ಲಿನ ರೈಲ್ವೇ ರಿಟೈರಿಂಗ್‌ ರೂಮನ್ನು ಬುಕ್‌ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ನನಗೆ ಬೆಳ್ಳಂಬೆಳಗ್ಗೆ ಒಂದಿಷ್ಟು ತಾಪತ್ರಯ ಉಂಟಾಯಿತು. ನಾನು ಹೋದಾಗ ರೈಲ್ವೇ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್‌ ಕೆಲವು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ರಿಪೇರಿ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಒಂದನೇ ಫ್ಲಾಟ್‌ಫಾರಂನ ಪಕ್ಕ ೧ಎ ಮತ್ತು ೧ಬಿ ಎಂದು ಎರಡು ಹೊಸ ಫ್ಲಾಟ್‌ಫಾರಂ ಬೇರೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ಇವುಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ನಾನು ಹೊರಗಡೆ ಬಂದು ಸುತ್ತ ನೋಡಿದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ರಿಟೈರಿಂಗ್‌ ರೂಂ ರೀತಿ ಕಾಣುವ ಒಂದು ಕಟ್ಟಡ ಕಂಡಿತು. ಸರಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಸೂಟ್‌ಕೇಸ್‌ ಬ್ಯಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವಾಗ ನನ್ನ ಹತ್ತಿರ ಬಂದ ಒಬ್ಬ ಆಟೋವಾಲಾ, “ಅದು ಮುಚ್ಚಿದೆ; ಅದರ ಹಿಂದೆ ಇನ್ನೊಂದು ಕಟ್ಟಡ ಇದೆ; ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ” ಎಂದು ತಪ್ಪು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮಾಡಿದ.  ಅವನು ಹೇಳಿದಲ್ಲಿಗೆ ಲಗೇಜು ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಹೋದ ತಕ್ಷಣ ಅಲ್ಲಿನ ಕಾವಲುಗಾರ, “ಇದಲ್ಲ ಅಲ್ಲಿದೆ ನೋಡಿ” ಎಂದು ಇನ್ನೊಂದು ಕಟ್ಟಡ ತೋರಿಸಿದ. ಅಲ್ಲಿಗೂ ಹೋದೆ. ಅಲ್ಲಿ ವಸತಿ ಗೃಹ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಉಸ್ತುವಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿ ನನ್ನ ಬುಕಿಂಗ್‌ ಸ್ಲಿಪ್‌ ನೋಡಿ, “ಇದು ಇಲ್ಲಿಯದಲ್ಲ. ರೈಲ್ವೇ ಫ್ಲಾಟ್‌ಫಾರಂ ಒಂದರಲ್ಲಿರುವ ಒಂದನೇ ಮಹಡಿಗೆ ಹೋಗಿ” ಎಂದು ಮತ್ತೆ ನನ್ನನ್ನು ಅಲ್ಲಿಂದ ಕಳಿಸಿದ.

ಅಂತೂ ಇಂತೂ ಹೀಗೆ ಬೆಳ್ಳಂಬೆಳಗ್ಗೆ ಲಗೇಜು ಹೊತ್ತೂ ಎಳೆದೂ ನಾನು ಬುಕ್‌ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಕೊಠಡಿಗೆ ಬಂದು ತಲುಪುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಏಳೂವರೆ ಆಗೇ ಬಿಟ್ಟಿತು. ನಾವು ಎಷ್ಟೇ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಯೋಜನೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರೂ ಅಪರಿಚಿತ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ ಇಂತಹ ಕೆಲವು ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ತಾಪತ್ರಯಗಳು ಆಗುವುದು ಸಹಜ ಎಂದು ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿದ್ದದ್ದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಅದಕ್ಕೆ ಬಹಳಷ್ಟು ವಿಷಾಧಪಡುವಂಥದ್ದೇನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ರಾಜಸ್ತಾನ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ನಾನು ಗೊತ್ತು ಮಾಡಿಕೊಂಡದ್ದು ಅದೊಂದೇ ದಿನವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಬಾರಿ ನನ್ನಜೊತೆಗೆ ಯಾರೂ ಇರಲಿಲ್ಲವಾಗಿ ನನ್ನದು ಏಕಾಂಗಿ ಪ್ರವಾಸವಾಗಿತ್ತು. ಹೀಗೇ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಹೋದಾಗ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ತಿರುಗಿದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಖರ್ಚು ಬರುವ ಕಾರಣ ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಆಯಾ ರಾಜ್ಯಗಳ ಪ್ರವಾಸೋಧ್ಯಮ ಇಲಾಖೆ ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ಬಸ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಸುತ್ತಾಡಿ ಸ್ಥಳ ವೀಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುವುದು ಇವು ಯಾವೂ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಆಗದಿದ್ದರೆ ಆಟೋ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ತಿರುಗುವುದು ನಾನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು.

ರಾಜಸ್ತಾನದ ಜೈಪುರದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಅಲ್ಲಿನ ಪ್ರವಾಸೋಧ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಯವರು ಪ್ರತಿದಿನ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ತಮ್ಮ ವಾಹನದಲ್ಲಿ ಕರೆದೊಯ್ದು ಜೈಪುರದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುಕೊಂಡು ಬರುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇತ್ತು. ಈ ವಾಹನದಲ್ಲಿಯೇ ಸುತ್ತುವರಿಯುವುದೆಂದು ನಾನು ಎರಡು ದಿನ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಆನ್‌ಲೈನಿನಲ್ಲಿ ಟಿಕೆಟ್‌ ಬುಕ್‌ ಮಾಡಿದ್ದರೂ ಈ ಕ್ಷಣದವರೆಗೂ ನನಗೆ ಟಿಕೆಟೂ ಬಂದಿರಲಿಲ್ಲ; ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ನನ್ನ ಟಿಕೆಟ್‌ ಖಾತ್ರಿ ಆಗಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಸಂದೇಶಕೂಡ ಬಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಫೋನ್‌ ಮಾಡಿದೆ. ಫೋನ್‌ ಎತ್ತಿದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಏನೂ ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸದೆ, “ಎಂಟು ಗಂಟೆಗೆ ನಮ್ಮ ಆಫೀಸ್‌ ಓಪನ್‌ ಆಗುತ್ತೆ. ಅಲ್ಲಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ನೋಡಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಆಗ ಮಾಡಿ” ಎಂದು ಫೋನ್‌ ಇಟ್ಟ. ಅವನು ಬಂದು ಆಫೀಸ್‌ ಓಪನ್‌ ಮಾಡಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಆನ್‌ ಮಾಡಿ ನನಗೆ ಹೇಳುವುದು ಯಾವಾಗ? ನಾನು ಇಲ್ಲಿಂದ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿ ತಲುಪುವುದು ಯಾವಾಗ? ಒಂಬತ್ತು ಗಂಟೆಗೆ ಅವರ ವಾಹನ ಹೊರಡುವುದಿತ್ತು. ಖಾತ್ರಿ ಆಗಿದೆ ಎಂದು ಗೊತ್ತಾಗಿದ್ದರೆ ನಾನು ಅಲ್ಲಿಗೇ ಹೋಗಬಹುದಿತ್ತು. ಆಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಗೊತ್ತಾಗಿದ್ದರೆ ಬೇರೆ ವಾಹನವನ್ನಾದರೂ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಿತ್ತು. ಅವರಿಗೆ ಹಣಕಟ್ಟಿ ನಾನು ಗೊಂದಲದಲ್ಲಿ ಬೀಳಬೇಕಾಯಿತು.

ಕೊನೆಗೆ ನಾನೇ ಒಂದು ನಿರ್ಧರಕ್ಕೆ ಬಂದು ತಕ್ಷಣ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ಆಟೋ ಹತ್ತಿದೆ. ಮೊದಲು ಅವರ ಕಛೇರಿಗೆ ಹೋಗುವುದು. ಅಲ್ಲಿ ಟಿಕೆಟ್‌ ಖಾತ್ರಿ ಆಗಿದ್ದರೆ ಅವರ ಬಸ್ಸಲ್ಲಿ ಹೋಗುವುದು. ಆಗದಿದ್ದರೆ ಅಲ್ಲಿಂದಲೇ ಆಟೋ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಸುತ್ತಾಡುವುದು ಎಂಬುದು ನನ್ನ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿ ಹೋದರೂ ತಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಸಮಸ್ಯೆ ಬಗೆಹರಿಯಲಿಲ್ಲ. ರಾಜಸ್ತಾನ ಪ್ರವಾಸೋಧ್ಯಮ ಕಛೇರಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಕೊಠಡಿಗಳು ತೆರೆದಿದ್ದರೂ ನನಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ಕೊಡಲು ಯಾರೂ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಬಹುಶಃ ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಹತ್ತುಗಂಟೆಗೆ ಆಫೀಸಿಗೆ ಬರುವವರಿದ್ದರೇನೋ. ಕೊನೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಕಸಗುಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ ಅವನು, “ಈ ಕಟ್ಟಡದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಟ್ಟಡವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಹೊಟೆಲ್‌ ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆ ವಿಭಾಗವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವವರು ಇದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿ” ಎಂದು ಹೇಳಿದ. ಮತ್ತೆ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಅವನು ಹೇಳಿದ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ ಬಂದೆ. ಅಲ್ಲಿಯೂ ಸಾರಿಗೆ ವಿಭಾಗ ನನಗೆ ತಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೆ ಹುಡುಕಿ ಹುಡುಕಿ ಯಾರಿಗೂ ತಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಕಾಣದಂತಹ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಹಳೆಯ ಕಟ್ಟಡದ ಕೊಠಡಿಯೊಂದಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಕೊಠಡಿಯಷ್ಟೆ ವಯಸ್ಸಾಗಿದೆಯೇನೋ ಎಂದು ಕಾಣುವ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ನನ್ನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದ. ನಾನು ನನ್ನ ಸಮಸ್ಯೆ ಹೇಳಿದೆ. ಆತ ತನ್ನ ರಜಿಸ್ಟರ್‌ ನೋಡಿ, “ಹೌದು. ನಿಮ್ಮ ಹೆಸರು ಇಂದಿನ ಸೈಟ್‌ ಸೀಯಿಂಗ್‌ಗೆ ಬುಕ್‌ ಆಗಿದೆ. ಇಲ್ಲೆ ಮುಂದೆ ಇರುವ ಹೊಟೆಲ್‌ನ ವೇಯಿಟಿಂಗ್‌ ರೂಮಿನಲ್ಲಿ ಅರಾಮಾಗಿ ಕುಳಿತಿರಿ. ಬಸ್‌ ಇಲ್ಲಿಂದಲೇ ಒಂಬತ್ತೂವರೆಗೆ ಹೊರಡುತ್ತದೆ.” ಎಂದು ಹೇಳಿದ. ನಾನು ಸಮಾಧಾನದ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಬಂದೆ.

ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ರಗಳೆ ಪುರಾಣ ಆಗುವುದರೊಳಗೆ ಒಂಬತ್ತು ಗಂಟೆ ಆಗಿತ್ತು. ಬಸ್‌ ಹೊರಡಲು ಇನ್ನೂ ಅರ್ಧಗಂಟೆಯಿತ್ತು. ಬೆಳಗಿನ ಈ ಗಡಿಬಿಡಿಯೊಳಗೆ ತಿಂಡಿಯನ್ನೂ ತಿಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರವಾಸೋಧ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಯ ಅವರ ಹೊಟೆಲ್‌ ಇತ್ತಾದರೂ ಇಂತಹ ಅದ್ಧೂರಿ ಹೊಟೆಲ್‌ ಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಊಟ-ತಿಂಡಿಗಳನ್ನು ಅನಿವಾರ್ಯ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಮಾಡುವವನಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಮತ್ತು ಈಗ ಸಮಯವೂ ಇರುವುದರಿಂದ ಹೊರಗೆ ರಸ್ತೆಬದಿ ಒಂದಿಷ್ಟು ದೂರ ಹೋಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೋಟೆಲ್‌ ಒಂದರಲ್ಲಿ ತಿಂಡಿತಿಂದು ಬಂದು ಇವರ ಬಸ್ಸ್‌ ಹೊರಡುವುದನ್ನು ಕಾಯುತ್ತ ಕುಳಿತೆ. ಹೊರ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಬರುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ತಮ್ಮ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ  ಅಪರಿಚಿತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ; ಅವರಿಗೆ ತೊಂದರೆ ಆಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಅವರಿಗೆ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಇದ್ದಂತೆ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಬಸ್‌ ಬುಕ್‌ ಮಾಡಿದಾಗ ಕೊನೆಯ ಪಕ್ಷ ಒಂದು ಈ ಮೇಲ್‌ ಅಥವಾ ಸಂದೇಶವನ್ನೂ ಕಳಿಸದೆ ನನಗೆ ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ತೊಂದರೆ ಉಂಟುಮಾಡಿದರು. ರಾಜಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರು ಹದಿನೈದು ದಿನ ಇರುವ ನನ್ನ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ದಿನವೇ ಆದ ಈ ಎರಡು ಗಡಿಬಿಡಿಗಳು ನನ್ನನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪ್ರವಾಸ ಹೇಗೋ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ತುಸು ಕಿರಿಕಿರಿ ಉಂಟುಮಾಡಿದ್ದು ನಿಜವಾದರೂ ಅದನ್ನೇ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವುದು ತರವಲ್ಲ ಎಂದು ನನ್ನ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ತಯಾರಾದೆ.

ಬಿಳಿಬಣ್ಣದ ಬಿರ್ಲಾ ಮಂದಿರ.


ಜೈಪುರದ ದಿನದ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ನಾವು ಮೊದಲು ನೋಡಲು ಹೋದದ್ದು ಅಲ್ಲಿನ ತಿಲಕ್‌ ನಗರದಲ್ಲಿನ ಮೋತಿ ದುಂಗಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬಿರ್ಲಾ ಮಂದಿರವನ್ನು. ಲಕ್ಷ್ಮೀ ನಾರಾಯಣ ಮಂದಿರ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಈ ಬಿರ್ಲಾಮಂದಿರಗಳು ದೆಹಲಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಭಾರತದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಇವೆ. ಅದರಂತೆಯೇ ಈ ಜೈಪುರದಲ್ಲಿಯೂ ಇರುವ ಈ ಮಂದಿರ ಎಲ್ಲೆಡೆಗಳಂತೆ ಬಿಳಿಯ ಅಮೃತಶಿಲೆಯಿಂದಲೇ ವಿಶಾಲವಾದ ಮತ್ತು ಎತ್ತರವಾದ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಅಪೂರ್ವ ಚೆಲುವಿನ ಕಟ್ಟಡ. ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ಕೈಗಾರಿಕೋಧ್ಯಮಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಬಿರ್ಲಾ ಅವರ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣಮಾಡಲು ಜೈಪುರ ರಾಜ ಕೇವಲ ಒಂದು ರೂಪಾಯಿಗೆ ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಮಾರಿದರಂತೆ! ೧೯೭೭ ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಆರಂಭವಾಗಿ ೧೯೮೮ ರಲ್ಲಿ ಲೋಕಾರ್ಪಣೆಗೊಂಡ ಈ ಮಂದಿರ ತನ್ನ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡದ್ದು ಒಟ್ಟು ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷಗಳನ್ನು.

 ಬಿರ್ಲಾ ಮಂದಿರ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶ, ಸಭಾಂಗಣ, ಗರ್ಭಗುಡಿ ಮತ್ತು ಗೋಪುರ ಹೀಗೆ ಮುಖ್ಯವಾದ ನಾಲ್ಕು ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಗರ್ಭಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಪತ್ತಿನ ಅಧಿದೇವತೆ ಎಂದು ಹೆಸರಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಮತ್ತು ನಾರಾಯಣ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವಿಷ್ಣು ಈ ದೇವತಾ ದಂಪತಿಗಳ ಸುಂದರ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ. ಸಭಾಂಗಣದ ಕಂಬಗಳು ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಚಾವಣಿಗಳು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಅನೇಕ ದೇವಾನುದೇವತೆಗಳ ಚಿತ್ರಗಳು, ಅನೇಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂದೇಶ ಬೀರುವ ಮೂರ್ತಿಗಳ ಸುಂದರ ಕೆತ್ತನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದವೆ. ಗೋಪುರ ಭಾಗದ ಒಂದು ವಿಶೇಷತೆ ಎಂದರೆ ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ದೇವಾಲಯ ಆಗಿದ್ದಾಗ್ಯೂ ಭಾರತದ ಸರ್ವಧರ್ಮ ಸಮಭಾವವನ್ನು (ಸೆಕ್ಯುಲರ್) ಬಿಂಬಿಸುವಂತೆ ಈ ದೇಶದ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಧಾರೆಗಳಾದ ಹಿಂದೂ, ಇಸ್ಲಾಂ ಮತ್ತು ಕ್ರೈಸ್ತ ಈ ಮೂರೂ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಮೂರು ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು!

ಮಂದಿರಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿಕೊಂಡೆ ಕೆಳಗೆ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಿದ್ದು ಅದರಲ್ಲಿ ಈ ಮಂದಿರ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾಲದ ವಿವಿಧ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಬಿರ್ಲಾ ಕುಟುಂಬದ ವಿವಿಧ ಚಿತ್ರಗಳು ನೋಡಲು ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಮಂದಿರದ ಹತ್ತಿರದ ಸುಂದರ ಉದ್ಯಾನ ಉಂದಿರಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಮೆರಗನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ರಾತ್ರಿಯ ವೇಳೆ ಬಣ್ಣದ ವಿದ್ಯುತ್‌ ದೀಪಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾಗುವ ಈ ಮಂದಿರ ನೋಡುಗರ ಕಣ್ಣುಸೆಳೆಯುವಂಥದ್ದು. ವಿಶಾಲವಾದ ಮತ್ತು ಎತ್ತರವಾದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಾಂತ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಮಂದಿರ ಪಶ್ಚಿಮ ಜೈಪುರದ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಾಚೀನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಕುರುಹು ಜಂತರ್‌ ಮಂತರ್‌


ಬಿರ್ಲಾಮಂದಿರವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಂಡು ನಾವು ನೋಡಲು ಬಂದದ್ದು ಜೈಪುರದ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಳವಾದ ʻಜಂತರ್‌ಮಂತರ್‌ʼ ನೋಡಲು. ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಯುನೆಸ್ಕೋದಿಂದ ʻಜಾಗತಿಕ ಪಾರಂಪರಿಕ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಳʼವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿರುವ ಜಂತರ್‌ ಮಂತರ್‌ ಒಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ಖಗೋಳ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯ. ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೬೮೮ರಿಂದ ೧೭೪೩ರವರೆಗೆ ಜೈಪುರ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜನಾಗಿದ್ದ ಮತ್ತು ಜೈಪುರ ನಗರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮಹಾರಾಜ ಸವಾಯಿ ಜೈ ಸಿಂಗ್‌ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧಕಡೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಒಟ್ಟು ಐದು ಖಗೋಳ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಾಲವಾದದ್ದು ಮತ್ತು ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಇದುವರೆಗೂ ಕಾಪಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯವೆಂದರೆ ಅದು ಜೈಪುರದ ಜಂತರ್‌ ಮಂತರ್. ಜೈಪುರದ ಈ ಖಗೋಳ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯ ೧೭೨೮ ರಿಂದ ೧೭೩೪ ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ ಉಳಿದ ನಾಲ್ಕು ವೀಕ್ಷಣಾಲಗಳಾದ ದೆಹಲಿ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯ ೧೭೨೪ ರಲ್ಲಿ, ಮಥುರಾ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯ ೧೭೩೮ರಲ್ಲಿ, ಉಜ್ಜೈನಿ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯ ೧೭೩೪ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬನಾರಸ್‌ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯ ೧೭೩೭ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ಜಂತರ್‌-ಮಂತರ್‌ ಈ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿರುವ ʻಜಂತರ್‌ʼ ಅಂದರೆ ಉಪಕರಣಗಳು ಎಂದೂ ʻಮಂತರ್‌ʼ ಎಂದರೆ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಎಂದೂ ಅರ್ಥ. ಜಂತರ್‌ಮಂತರ್‌ ಹೆಸರೇ ಸೂಚಿಸುವಂತೆ ಆಕಾಶಕಾಯಗಳಾದ ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರ, ನಕ್ಷತ್ರಗಳು, ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ವಿವಿಧ ಗೃಹನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಚಲನವಲನಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಿಕ್ಕೆಂದು ರೂಪಿತವಾದ ಬಹುಮುಖ್ಯವಾದ ಒಂದು ಖಗೋಳ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯ. ಮೊಗಲ್‌ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಮೊಹಮ್ಮದ್‌ ಶಾ ಗೃಹತಾರೆಗಳ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವನ್ನು ಕರಾರುವಕ್ಕಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ ರಚಿಸುವ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಮಹಾರಾಜ ಸವಾಯಿ ಜೈಸಿಂಗ್ ಅವರನ್ನು ನೇಮಿಸಿದನಂತೆ. ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಕಠಿಣ ಶ್ರಮದಿಂದ ಜೈಸಿಂಗ್‌ ಅವರು ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರಂತೆ. ಇಲ್ಲಿ ಗೃಹ ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ದೂರದಿಂದ ವೀಕ್ಷಿಸಲು, ಅವುಗಳ ಚಲನವಲನಗಳನ್ನು ಕರಾರುವಕ್ಕಾಗಿ ಅಳೆಯಲು ಮಾಡಿರುವ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಯಾಂತ್ರಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳು ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬೆರಗುಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಇವೆ.


ಜೈಪುರದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಯಾವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಯಾವ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ಹೇಗೆಲ್ಲ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ನೆರಳು ಯಾವ ದಿನದಂದು ಎಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತದೆ, ಯಾವ ಯಾವ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ಯಾವ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸೂರ್ಯೋದಯ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯಾಸ್ತಗಳು ಆಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕರಾರುವಕ್ಕಾಗಿ ತಿಳಿಸುವಂಥ ಅದ್ಭುತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಆ ಕಾಲಕ್ಕೇ ಇಲ್ಲಿ ಇದ್ದದ್ದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಆಶ್ಚರ್ಯಪಡುವ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ. ಎತ್ತರವಾದ ಗೋಡೆಗಳು, ಚಕ್ರಾಕಾರದ ರಚನೆಗಳು, ತ್ರಿಕೋನ, ಚೌಕ, ಆಯತಾಕಾರದ ಎಂತೆಂಥದೋ ರಚನೆಗಳು ಏನೇನೋ ಹೇಳಲು ಇಲ್ಲಿ ರೂಪಿತವಾಗಿವೆ. ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾವು ತಿಳಿಯುವುದು ಕಷ್ಟದ ಕೆಲಸವೆಂದೇ ಹೇಳಬೇಕು. ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಜಂತರ್‌ ಮಂತರ್‌ ಗಳಲ್ಲಿ ನೋಡಲು ಸಿಗದೇ ಇರುವ ಒಂದು ವಿಶೇಷವಾದ ವಸ್ತುವೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿರುವ ʻರಾಸಿವಲಯ ಯಂತ್ರʼ. ಇದು ಹಿಂದೂ ಪಂಚಾಂಗಗಳು ಹೇಳುವ ಜನ್ಮರಾಶಿಗಳಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಸಮಯವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಮಾಡುವ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಇದನ್ನು ೧೯೦೧ರ ವೇಳೆಗೆ ಅಲ್ಲಿನ ರಾಜನಾಗಿದ್ದ ಮಹಾರಾಜ ಎರಡನೆಯ ಸವಾಯಿ ಮಾಧವ ಸಿಂಗ್ ಅಂದಿನ ತನ್ನ ರಾಜ್ಯದ ಇಂಜನಿಯರ್‌ಗಳ ಸಲಹೆ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿ ಸುಸಜ್ಜಿತಗೊಳಿಸಿದ್ದಾನೆ. ದಿನದ ಗಂಟೆ ನಿಮಿಷ ಸೆಕೆಂಡ್‌ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಸೆಕೆಂಡಿನ ಭಾಗವನ್ನೂ ಅಳೆಯುವಷ್ಟು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಲ್ಲಿದೆ ಎಂದರೆ ಆ ಕಾಲಕ್ಕೆ ವಿಜ್ಞಾನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಾಧಿಸಿದ ಪ್ರಗತಿ ಎಷ್ಟು ದೊಡ್ಡಮಟ್ಟದ್ದಿತ್ತು ಎಂಬ ಅರಿವು ನಮಗೆ ಆಗದಿರದು. ವಿಜ್ಞಾನ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸುವವರಿಗೆ ಈಗಲೂ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರವಾಗಿರುವ ಈ ಜಂತರ್‌ ಮಂತರ್‌ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ಪ್ರಾಚೀನರ ಕೊಡುಗೆ ಎಷ್ಟುದೊಡ್ಡದಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ.

ಭವ್ಯ ಪರಂಪರೆ ಬಿಂಬಿಸುವ ಸಿಟಿ ಪ್ಯಾಲೇಸ್:‌

ಜಂತರ್‌ಮಂತರ್‌ಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡೇ ಇರುವ ʻಸಿಟಿಪ್ಯಾಲೇಸ್‌ʼ ಜೈಪುರದ ಪ್ರಮುಖವಾದ ನೋಡತಕ್ಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಇದು ಜೈಪುರವನ್ನು ಆಳಿದ ರಾಜರ ಅರಮನೆ. ಈಗ ಅದನ್ನು ʻಸವಾಯಿ ಜೈಪುರ ಸಿಟಿ ಪ್ಯಾಲೇಸ್‌ ಮ್ಯೂಜಿಯಂʼ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಭವ್ಯ ಅರಮನೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಜೈಪುರ ನಗರದ ನಿರ್ಮಾತೃವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುವ ಮಹಾರಾಜ ಸವಾಯಿ ಜೈಸಿಂಗ್‌ ತನ್ನ ಆಸ್ತಾನವನ್ನು ೧೭೨೭ರ ವೇಳೆಗೆ ಅಮೀರ್‌ನಿಂದ (ಅಂಬೇರಾದಿಂದ) ಇಲ್ಲಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೇ ಆರಂಭವಾಗಿದ್ದು ಮುಂದಿನ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಒಳಗೆ ಅನೇಕ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಸಭಾಂಗಣಗಳನ್ನೂ ರಚಿಸಿಕೊಂಡು ಇಂದಿನ ಸ್ವರೂಪ ತಲುಪಿದೆ. ವೀರೇಂದ್ರ ಪೋಲ್‌ ಮತ್ತು ಉದಯ ಪೋಲ್‌ ಎಂಬ ಎರಡು ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ನಿರ್ಗಮನ ದ್ವಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಅರಮೆನೆ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಮಹಲ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮಹಾರಾಜರು ವಾಸಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಮುಖ ಅರಮನೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕಹೊಂದಿರುವ ಏಳು ರಾಜಾಂಗಣಗಳಿವೆ.



ಭಾರತೀಯ ವಾಸ್ತುಶಾಸ್ತ್ರದ ನಿಯಮಗಳಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ ಜೈಪುರದ ಈ ಅರಮನೆಯ ಸಂಕೀರ್ಣ ಆರಂಭದಿಂದ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಜೈಪುರವನ್ನು ಆಳಿದ ರಾಜರ ರಾಜಧಾನಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿರುವಂತದ್ದು. ಕಲೆ ಸಾಹಿತ್ಯಗಳಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡುವ ತಾಣವಾಗಿಯೂ, ಅನೇಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಯೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿರುವಂಥದ್ದು. ಈಗ ಈ ಅರಮನೆಯ ಸಂಕೀರ್ಣದ ನಾಲ್ಕು ರಾಜಾಂಗಣಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸ, ಕಲೆ, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಂಗೀತ ಹೀಗೆ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಒಂದು ಸಂಪದ್ಭರಿತ ಆಕರಗಳ ತಾಣವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು.

ಈ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಆರೇಳು ನೋಡಲೇಬೇಕಾದ ಸ್ಥಳಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ʻಪ್ರೀತಮ್‌ ನಿವಾಸ ಚೌಕʼ ಒಂದು. ರಾಜರ ಪ್ರಮುಖ ನಿವಾಸವಾದ ʻಚಂದ್ರಮಹಲ್‌ʼಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ ಈ ಸ್ಥಳ ಅರಮನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ನಾಲ್ಕು ದ್ವಾರಗಳು ನಾಲ್ಕು ಕಾಲವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ ನಾಲ್ಕೂ ದ್ವಾರಗಳ ಮೇಲೆ ನಾಲ್ಕು ಮುಖ್ಯವಾದ ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಗಳ ಮೂರ್ತಿಗಳು ಇರುವುದನ್ನು ನಾವು ಕಾಣಬಹುದು. ಇದರ ನಂತರ ನೋಡತಕ್ಕ ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ಥಳವೆಂದರೆ ಅದು ʻಸರ್ವತೋ ಭದ್ರʼ ಎಂಬ ಸಭಾಂಗಣ. ಇದು ರಾಜ ಮನೆತನದ ಖಾಸಗೀ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ಪೂಜೆ ಇತ್ಯಾದಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಥಳ. ಇದು

ಖಾಸಗೀವಲಯದವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಪ್ರವೇಶ ಇರುವಂಥದ್ದು. ರಾಜಮನೆತನದ ಹಬ್ಬ ಹರಿದಿನಗಳ ಆಚರಣೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವಂತೆ. ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮಹತ್ವದ ಎರಡು ವಸ್ತುಗಳಿವೆ. ಅವೆಂದರೆ ರಾಜಮನೆತನದವರು ಪೂಜೆ ಪುನಸ್ಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಪವಿತ್ರ ಗಂಗಾಜಲವನ್ನು ತರಲು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಎರಡು ಬೃಹತ್‌ ಆದ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಪಾತ್ರೆಗಳು! ಇವು ಎಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಿವೆ ಎಂದರೆ ಇವುಗಳ ಒಳಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಎತ್ತರವಾಗಿಯೂ ಬಲಿಷ್ಠವಾಗಿಯೂ ಇರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬ ಈ ಪಾತ್ರೆಗಳ ಒಳಗೆ ನಿಂತರೆ ಹೊರಗೆ ಯಾರಿಗೂ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ!! ಇವುಗಳ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಶೇಷತೆ ಎಂದರೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿನ ರಾಜ ಏಳನೇ ಎಡ್ವರ್ಡ್‌ ಅವರ ಕಿರೀಟಧಾರಣ ಸಮಾರಂಭ ನಡೆದಾಗ ಆ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದ ಜೈಪುರದ ರಾಜ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಗಾಜಲದೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಿದ್ದರಂತೆ!

ಈ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿರುವ ʻಸಭಾನಿವಾಸʼ ಹೆಸರೇ ಸೂಚಿಸುವಂತೆ ರಾಜರು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಕುಂದುಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಆಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಭೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಥಳ. ಮೊಗಲ್‌ ದೊರೆಗಳ ದಿವಾನಿ-ಇ-ಆಮ್‌ ರೀತಿಯ ಸ್ಥಳ ಇದಾಗಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿ ಜೀವಂತ ಮನುಷ್ಯ ಗಾತ್ರದ ಪೇಯಿಂಟಿಂಗ್ಸ್‌ ಅತ್ಯಾಕರ್ಷಕವಾಗಿವೆ. ಇಲ್ಲಿಯೇ ಇರುವ ʻಮುಬಾರಕ್‌ ಹಾಲ್‌ʼ ರಾಜರು ತಮ್ಮ ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಅತಿಥಿಗಳ ವಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದ ಅತಿಥಿಗೃಹ. ಈಗ ಇದು ರಾಜ ಮನೆತನದ ಉಡುಪುಗಳ ಗ್ಯಾಲರಿಯಾಗಿದ್ದು ಆಗ ರಾಜಮನೆತನದವರು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಕಸೂತಿ ಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ಬಟ್ಟೆಗಳು, ಕಾರ್ಪೆಟ್ಟುಗಳು, ಚಾಪೆಗಳು ಅತ್ಯಾಕರ್ಷಕವಾಗಿವೆ. ಇದರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿಯೇ ಇರುವ ʻಸಿಲೇಹ್‌ಖಾನಾʼ ರಜಪೂತ ಮತ್ತು ಮೊಗಲ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆ ಇದ್ದ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಆಯುಧಗಳ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿದೆ. ಈ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಅರಮನೆಗಳಂತೆ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಅಲಂಕಾರಿಕವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಅಪರೂಪದ ವಸ್ತು ಎಂದರೆ ಮೊಗಲ್‌ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಜಹನರಾ ಅವರ ಅಪರೂಪದ ಆ‍ಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ. ಇದು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ ಏಕೈಕ ದಾಖಲೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೈಪುರ ಆಗ್ರಾ ಒಳಗೊಂಡ ಆಗಿನ ನಕ್ಷೆ ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿ ನೋಡಲು ಸಿಗುತ್ತದೆ.


ಇನ್ನುಳಿದ ಈ ಅರಮನೆ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗಗಳೆಂದರೆ ಒಂದು ʻಪೇಯಿಂಟಿಂಗ್‌ ಮತ್ತು ಫೋಟೋ ಗ್ಯಾಲರಿʼ. ಅರಮನೆ, ಜೈಪುರ ನಗರ, ರಾಜ್ಯ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ನಕ್ಷೆಗಳು, ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಪೇಯಿಂಟಿಂಗ್‌ ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಮಹಾರಾಜ ಎರಡನೆಯ ಸವಾಯಿ ರಾಮ್‌ ಸಿಂಗ್ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಗ್ಲಾಸ್‌ ಕ್ಯಾಮರಾ ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ತೆಗೆದ ನೆಗಿಟಿವ್ ಫೋಟೋಗಳು ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿವೆ. ಇವು ನಮ್ಮ ದೇಶಕ್ಕೆ ಕ್ಯಾಮರಗಳು ಹೊಸದಾಗಿ ಬಂದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವು ಹೇಗಿದ್ದವು ಎಂಬುದನ್ನು ನಮಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಗ್ಯಾಲರಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ʻರಥಖಾನಾʼ ಈ ರಾಜಮನೆತನದವರು ಸುಮಾರು ಮೂರು ಶತಮಾನದ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ವಿವಿಧ ಸಾರಿಗೆಯ ವಾಹನ ಮಾದರಿಗಳ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ನಮಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಮತ್ತು ಮಾದರಿಯ ರಥಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾರಿಗೆಗೆ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ರಥಗಳು, ಅಂಬಾರಿಗಳು, ಹೌದಾಗಳು ದೋಣಿಗಳು, ಇವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ರಥಗಳೂ ಇತರೆ ವಾಹನಗಳೂ ಇವೆ. ಹೀಗೆ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ವಸ್ತುಗಳ ಸಂಗ್ರಹದ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಅರಮನೆ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ನೆಚ್ಚಿನ ತಾಣವಾಗಿದೆ ಎನ್ನಬಹುದು.

ಅನ್‌ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ ಅಜ್ಜಂದಿರು!

ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ನೋಡುವುದರೊಳಗೆ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಆಗಿಯೇ ಬಿಟ್ಟಿತು. ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ನಂತರ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನಾವು ಅಂಬೇರಾ ಅರಮೆನೆ ಕೋಟೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ನೋಡುವುದಿತ್ತು. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಅಂಬೇರಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಊಟಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಹೊಟೆಲ್‌ ಬಳಿ ವಾಹನ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಯ ಪ್ರವಾಸಿ ವಾಹನಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಬಂದ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಹೊಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಉತ್ತಮವಾದ ಖಾಸಗೀ ಹೊಟೆಲ್‌ಗಳಿಯೇ ಊಟಕ್ಕೆ ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತವೆ. ಊಟತಿಂಡಿ ಸರಿಯಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಇಲಾಖೆಗೆ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಹೊರರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೆಟ್ಟಹೆಸರು ಬರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಅವರ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ. ಇಲ್ಲಿಯೂ ನಮ್ಮ ವಾಹನ ಒಂದು ಉತ್ತಮವಾದ ಖಸಗೀ ಹೊಟೆಲ್‌ಬಳಿಯೇ ನಿಂತಿತು.


ಈ ಜೈಪುರ ದಿನದ ಪ್ರವಾಸದ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದಿಂದ ನಾನೊಬ್ಬನೇ ಇದ್ದೆ. ಉಳಿದವರು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ, ತೆಲಂಗಾಣ, ಜಾರ್ಖಂಡ್‌ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಿಂದ ಬಂದವರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಿಂದ ಬಂದಿದ್ದ ನಾಲ್ಕುಜನ ಅಜ್ಜಂದಿರ ಬಗ್ಗೆ ಎರಡು ಮಾತು ಹೇಳಬೇಕು. ಈ ನಾಲ್ಕೂಜನ ಅಜ್ಜಂದಿರು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಪುಣೆಯಿಂದ ಬಂದಿದ್ದರು. ಜೈಪುರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಯಾವುದೋ ಯೋಗಶಿಬಿರದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಕೆಲದಿನ ಇದ್ದ ಅವರು ಅಂದು ಬಿಡುವು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ನಗರವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ನಮ್ಮ ತಂಡ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಹೆಚ್ಚೂ ಕಡಿಮೆ ಎಪ್ಪತ್ತರ ವಯಸ್ಸಿನ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿದ್ದರು. ನಾನು ಎಲ್ಲಿಯೇ ಫೋಟೋ ಹೊಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ನಿಂತರೂ ʻನಮ್ಮದೊಂದು ತೆಗೆಯಿರಿʼ ಎಂದು ಅವರು ನನ್ನ ಹತ್ತಿರ ಬಂದು ದುಂಬಾಲು ಬೀಳುತ್ತಿದ್ದರು.

ಈ ಹೋಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಊಟಕ್ಕೆ ಅವರನ್ನು ಬಿಟ್ಟಾಗ ಎಲ್ಲರೂ ಊಟಮಾಡಿ ಅರ್ಧಗಂಟೆ ಅವರಿಗಾಗಿ ಕಾದರೂ ಅವರು ಊಟದ ಟೇಬಲ್‌ ಬಿಟ್ಟು ಏಳುವ ಲಕ್ಷಣಗಳೇ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ! ನಾನು ಹೋಗಿ ನೋಡಿ ಹೇಳಿಬಂದೆ. ನಮ್ಮ ಟೂರ್‌ ಗೈಡ್‌ ಕೂಡ ಹೋಗಿ ಕರೆದು ಬಂದ. ಏನೇ ಆದರೂ ಅವರದ್ದು ಮುಗಿಯುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಊಟಕ್ಕೆ ಆರ್ಡರ್‌ ಮಾಡುವಾಗ ಅವರು, “ಅನ್‌ಲಿಮಿಟಿಡ್‌ ತಾನೆ?” “ಫುಲ್‌ ತಾನೆ?” ಎಂದು ಪದೇ ಪದೇ ವಿಚಾರಿಸಿಕೊಂಡು ಆರ್ಡರ್‌ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ʻಲಿಮಿಟೆಡ್‌ʼ ಅಥವಾ ʻಪ್ಲೇಟ್‌ ಮೀಲ್ಸ್‌ʼ ಕೊಟ್ಟರೂ ಅದರಲ್ಲಿಯ ಅರ್ಧವನ್ನೂ ತಿನ್ನುವುದು ಆಗದೇ ಹಾಗೇ ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು ವೇಯಿಟರ್‌ಗೆ ʼಫುಲ್‌ ತಾನೆ?ʼ ʼಅನ್‌ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ ತಾನೆ?ʼ ಎಂದು ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳಿ ಕೇಳಿ ಖಾತರಿ ಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಿಡುತ್ತಲೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಇಡೀ ದಿನ ಈ ಅನ್‌ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ ಅಜ್ಜಂದಿರು ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಒಂದಿಷ್ಟು ಹಿನ್ನಡೆ ಮಾಡಿದ್ದು ಸುಳ್ಳಲ್ಲ.

ಅಂತೂ ಇಂತೂ ಊಟ ಮುಗಿಸಿ ನಾವು ಸೀದಾ ಹೊರಟದ್ದು ಊರ ಹೊರಗಿನ ಅಂಬೇರ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿನ ಕೋಟೆ ಮತ್ತು ಅರಮನೆಯನ್ನು ನೋಡಲು. ʻಅಂಬೇರಾʼ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಮೊದಲು ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದ ಸುಸಾವತ್‌ ಮೀನಾ ಎಂಬ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಜನರ ಅಧಿದೇವತೆ ʻಅಂಬಿಕೇಶ್ವರʼ ಎಂಬುದರಿಂದ ಬಂದಿರುವಂಥದ್ದು. ಈ ಅಂಬೇರ ಜೈಪುರ ರಾಜವಂಶಸ್ಥರು ಜೈಪುರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವವರೆಗೆ ಅಂದರೆ ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೭೨೭ರವರೆಗೆ ಅವರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಊರು. ಈ ಊರಿನ ಬಗ್ಗೆ ಕನ್ನಡದ ಹಿರಿಯ ಲೇಖಕರಾದ ಡಾ ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ ಅವರು ತಮ್ಮ ʼಅಬುವಿನಿಂದ ಬರಾಮಕ್ಕೆʼ ಎಂಬ ಪ್ರವಾಸ ಕಥನದಲ್ಲಿ ಬರೆದದ್ದನ್ನು ನಾನು ಓದಿದ್ದೆ. ಅವರು ಎರಡನೆಯ ಬಾರಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದಾಗ “ನಾನು ಮೊದಲ ಸಲ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಾಗ ಜನವಸತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಈಗ ಅನೇಕ ಸಿಂಧಿ ಕುಟುಂಬಗಳು ಮನೆಮಾಡಿಕೊಂಡಿದದ್ದವು.” ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಈಗ ಅಂಬೇರ ಕಾಲಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ಇನ್ನೂ ಬೆಳೆದು ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಉಪನಗರವೇ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದೆ!

ತುಂಬು ಚೆಲುವಿನ ಅಂಬೇರಾ ಅರಮನೆ

ಜೈಪುರದ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿ ಅರಾವಳಿ ಬೆಟ್ಟಶ್ರೇಣಿಯ ಕಣಿವೆಯೊಂದರ ಹತ್ತಿರ ಇರುವ ಈ ಅಂಬೇರ ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ಕೋಟೆ ಅಲ್ಲಿನ ಬೆಟ್ಟವೊಂದರ ಮೇಲೆ ಇವೆ. ಬೆಟ್ಟದ ಬುಡದಿಂದ ಮೇಲೆ ಹತ್ತಿಹೋಗಲು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಇವೆಯಾದರೂ ಅವನ್ನು ಹತ್ತಿ ಅರಮನೆ ಮುಟ್ಟಲು ಮೈಯಲ್ಲಿ ಒಂದಿಷ್ಟು ಶಕ್ತಿ ಇರಲೇಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹತ್ತಿ ಹೋಗಲು ಆಗದವರನ್ನು ಮೇಲೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಈಗ ʼಹಾಥಿ ಸಫಾರಿʼ ಮತ್ತು ʼಜೀಪ್‌ ಸವಾರಿʼ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ. ನಾವು ಹೋದಾಗ ಇವೆರಡೂ ಯಾಕೋ ಚಾಲ್ತಿಯಿರಲಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಆಗುವವರು ಹತ್ತುವುದು ಆಗದವರು ಕೆಳಗಿಂದಲೇ ನೋಡಿ ಆನಂದಿಸುವುದು ಇವೆರಡೇ ಆಯ್ಕೆಗಳು ಇದ್ದವು. ನಮ್ಮ ಅನ್‌ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ ಅಜ್ಜಂದಿರಿಗೆ, ನಮ್ಮ ಟೂರ್‌ ಮ್ಯಾನೆಜರ್‌, “ನಿಮಗೆ ಹತ್ತುವುದು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ನಾವು ಮೇಲೆ ಹೋಗಿ ಬರುತ್ತೇವೆ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಕುಳಿತಿರಿ” ಎಂದು ಹೇಳಿದರೆ ಅವರು, “ನಮಗೆ ಆಗುತ್ತದೆ ಹತ್ತುತ್ತೇವೆ” ಎಂದು ಬಹಳ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದಲೇ ನಮ್ಮ ಜೊತೆಗೆ ಹತ್ತತೊಡಗಿದರಾದರೂ ನೂರು ಮೆಟ್ಟಿಲು ಹತ್ತುವುದರೊಳಗೆ ಸುಸ್ತಾಗಿ, “ಇಲ್ಲಿಯೇ ನಮ್ಮದೊಂದು ಫೋಟೋ ಹೊಡೆಯಪ್ಪ” ಎಂದು ಅಲ್ಲಿಯೇ ನನ್ನಿಂದ ಒಂದು ಫೋಟೋ ತೆಗೆಸಿಕೊಂಡು, “ನಾವು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಇರ್ತೇವೆ; ನೀವು ಹೋಗಿ ಬನ್ನಿ” ಎಂದು ನಮ್ಮನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಕಳಿಸಿಕೊಟ್ಟರು.

ಅಂಬೇರ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಮತ್ತು ಗಟ್ಟಿಮುಟ್ಟಾದ ಕೋಟೆಯ ಒಳಗೆ ಇರುವ ಜೈಪುರ ಅರಸರ ಪುರಾತನ ಅರಮನೆ ಈಗಲೂ ತನ್ನ ಕಲೆ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಗಳಿಂದಾಗಿ ಗಮನಸೆಳೆಯುವಂತಿದೆ. ಮೂಲತಃ ಸುಸಾವತ್‌ ಮೀನಾ ಎಂಬ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಪಂಗಡದ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿದ್ದ ಈ ಅಂಬೇರವನ್ನು ಹನ್ನೊಂದನೆಯ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ ದುಲಾರೈ ಎಂಬುವವ ತನ್ನ ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಕಚವಾ ರಜಪೂತ ರಾಜವಂಶದ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಮಗ ಕಾಕಿಲ್‌ದೇವನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಜಪೂತರು ಈ ಭಾಗದ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈಗ ಇಲ್ಲಿರುವ ಅರಮನೆಯ ನಿರ್ಮಾಣಕಾರ್ಯ ಆರಂಭವಾದದ್ದು ಹದಿನಾರನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ. ರಾಜಾ ಒಂದನೇ ಮಾನಸಿಂಗ್‌ ಈ ಕಟ್ಟಡ ಸಂಕೀರ್ಣಕ್ಕೆ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿದರೆ ಮುಂದೆ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಬಂದ ಒಂದನೇ ಮಿರ್ಜಾ ರಾಜ ಜೈಸಿಂಗ್‌ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯ ಸವಾಯಿ ಜೈಸಿಂಗ್‌ ಅವರು ಈ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಅಭಿರುಚಿ ಮತ್ತು ಆಸಕ್ತಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಅಂಬೇರ ಅರಮನೆ ಮೂರು ಅಂತಸ್ತುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಒಂದು ಭವ್ಯ ಕಟ್ಟಡ. ದೇವಸ್ಥಾನ, ಸಭಾಂಗಣ, ಮತ್ತು ರಾಜರ ಅಂತಃಪುರಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಈ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿನ ವಿಶೇಷತೆ ಎಂದರೆ ಕನ್ನಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಮೊಸಾಯಿಕ್‌ಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ ಗೊಡೆ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಚಾವಣಿಗಳು. ಇವು ಸೂರ್ಯನ ಪ್ರಕಾಶಕ್ಕೆ ಮಿರಿಮಿರಿಮಿಂಚುವ ಮೂಲಕ ಇಡೀ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ ನಕ್ಷತ್ರಲೋಕದ ಸೊಬಗನ್ನು ನೀಡಿವೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಕನ್ನಡಿಯ ಮುಂದೆ ನನ್ನನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಕನ್ನಡಿಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವನ್ನು ನನ್ನ ಟೂರ್‌ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಸೆರೆಹಿಡಿದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟ. ಅನೇಕರು ಇಲ್ಲಿನ ಕನ್ನಡಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಫೋಟೋ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಅಲ್ಲಿನ ಒಳಾಂಗಣ ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಮಾಡುವ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಮಾತನಾಡಿಸಿ, ಅರಮನೆ ಮೇಲಿಂದ ಇಡೀ ಅಂಬೇರ ಉಪನಗರವನ್ನು ನೋಡಿ ಕೆಳಗಿಳಿದೆ. ಅರಮನೆ ಮೇಲಿನಿಂದ ಕೆಳಗಿನ ಕೆರೆ ಅಲ್ಲಿರುವ ನೀರು, ಆ ಕೆರೆಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಈ ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ಎರುರಾಗಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಬೆಟ್ಟ ಆ ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಹತ್ತಲು ತುದಿಯವರೆಗೂ ಇರುವ ದಾರಿ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅತ್ಯಂತ ಮನೋಹರವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ನಾನು ಹೋದದ್ದು ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ತಿಂಗಳಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅರಾವಳಿ ಪರ್ವತ ಇನ್ನೂ ಹಚ್ಚಹಸಿರಾಗಿದ್ದು ಈ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತ್ತು. ಕೆಳಗಿಳಿದು ಬಂದು ನಹರಾಗಡ್‌ ಅರಮನೆ ನೋಡಲು ಬಸ್‌ ಹತ್ತಿದೆವು.

ನಹರಾಗಢ್ ಮತ್ತು ಜೇನುಗೂಡಿನಂಥ ಹವಾಮಹಲ್!

ʻನಹರಾಗಡ್‌ʼ ಅರಮನೆ ಜೈಪುರದಲ್ಲಿ ನೋಡಲು ಇರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳ. ಬ್ರಹ್ಮಪುರಿಯ ಕೃಷ್ಣನಗರ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅರಾವಳಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಈ ಅರಮನೆಯನ್ನು ಜೈಪುರ ನಗರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮಹಾರಾಜ ಸವಾಯಿ‌ ಎರಡನೆಯೆ ಜೈಸಿಂಗ್ ಅವರೇ ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೭೩೪ ರ ವೇಳೆಗೆ ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮೂಲದಲ್ಲಿ ʻಸುದರ್ಶನಗಡ್‌ʼ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿನ ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ಕೋಟೆಯನ್ನು ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ʼಹುಲಿಗಳ ವಾಸಸ್ಥಳʼ ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಬರುವ ʻನಹರಾಗಡ್‌ʼ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದ್ದ ಮರಾಠರ ಸೈನ್ಯದ ಚಲನವಲನಗಳ ಮೇಲೆ ಕಣ್ಣಿಡಲು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ‌

ಇದು ಸರಿಯೂ ಇರಬಹುದು. ಏಕೆಂದರೆ ರಾಜಧಾನಿ ಜೈಪುರ ಇರುವುದು ಸಮತಟ್ಟಾದ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ. ವೈರಿ ಸೈನ್ಯ ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕುವುದು ಅಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ತಿಳಿಯುವುದು ಕಷ್ಟ. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಈ ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಜೈಪುರಕ್ಕೆ ಬರುವವರು ಪ್ರಶಾಂತತೆಗೆ ಹೆಸರಾಗಿರುವ ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬರದೇ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿಂದ ಇಡೀ ಜೈಪುರದ ನೋಟ ಅತ್ಯಂತ ಮನೋಹರವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ ನೋಡುವ ಸ್ಥಳವಾಗಿಯೂ ಈ ಸ್ಥಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿದೆ. ಈ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿನಿಂದ ಕಾಣುವ ಜೈಪುರದ ಕೆಲವು ಫೋಟೋ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಈ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿನ ʻಸ್ಟೆಪ್‌ವೆಲ್‌ʼ ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಒಂಬತ್ತು ಸುಂದರ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಂಡು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟೆವು. ಸೂರ್ಯಾಸ್ತಕ್ಕೆ ಇನ್ನೂ ಬಹಳ ಸಮಯ ಇದ್ದದ್ದರಿಂದ ಅಷ್ಟುಹೊತ್ತು ನಿಲ್ಲುವುದಕ್ಕೆ ಆಗಲಿಲ್ಲ.

ಜೈಪುರದಲ್ಲಿ ನೋಡತಕ್ಕ ಮಖ್ಯವಾದ ಎಲ್ಲ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ನೋಡಬೇಕೆಂದರೆ ಕನಿಷ್ಠ ಎರಡು ದಿನಗಳನ್ನು ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ನಾನು ಒಂದೇ ದಿನವನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡದ್ದರಿಂದ ಕೆಲವು ಮುಖ್ಯವಾದ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ಆಗಲಿಲ್ಲ. ʻಜೈಗಢ್‌ʼ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟೆವು. ʻಜಲಮಹಲ್‌ʼ ಹತ್ತಿರ ಒಂದು ನಿಮಿಷದಲ್ಲಿ ಫೋಟೋ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಆದರೆ ಯಾವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೂ ʻಹವಾಮಹಲ್‌ʼ ನೋಡದೆ ಬಿಡುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಜೈಪುರ ಪ್ರವಾಸ ಪೂರ್ಣವಾದಂತೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇಡೀ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಡೆ ಜೈಪುರದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಅನೇಕ ಅರಮನೆಗಳಿವೆ. ಆದರೆ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲದ ವಿಶೇಷ ಕಟ್ಟಡವೆಂದರೆ ಅದು ʻಹವಾಮಹಲ್ʼ.‌ ಇದನ್ನು ನೋಡಲು ಅಲ್ಲಿ ವಾಹನಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವಂತಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಹೊರಗಿನಿಂದ ಮಾತ್ರ ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ʻಹವಾಮಹಲ್‌ʼ ಬಗ್ಗೆ ಎರಡು ಮಾತ್ರ ಹೇಳಲೇಬೇಕು. ಅದು ಜೈಪುರದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. ಅಂತರ್‌ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಜೈಪುರವನ್ನು ತೋರಿಸುವುದೇ ಈ ʻಹವಾಮಹಲ್‌ʼ ಚಿತ್ರದೊಂದಿದೆ. ಜೈಪುರದ ಅರಮನೆ ಸಂಕೀರ್ಣಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡೇ ಇರುವ ಈ ಹವಾಮಹಲ್‌ ೯೫೩ ʻಜಾರೋಕಾʼ ಅಂದರೆ ಕಿಡಕಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜೇನುಗೂಡಿನ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾಗಿರುವ ಒಂದು ಸುಂದರ ಕಟ್ಟಡ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಕೃಷ್ಣನ ಕಿರಿಟವನ್ನು ಹೋಲುವಂತೆ ಇದರ ರಚನೆ ಇದೆ. ಜೈಪುರದ ನಿರ್ಮಾತೃ ಸವಾಯಿ ಜೈಸಿಂಗ್‌ ಅವರ ಮೊಮ್ಮಗ ಸವಾಯಿ ಪ್ರತಾಪ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಕಟ್ಟಡ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅರಮನೆಯ ಮಹಿಳೆಯರಿಗಾಗಿಯೇ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿರುವಂಥದ್ದು. ಅವರು ಅರಮನಯೆ ಒಳಗೇ ಕುಳಿತು, ಹೊರಭಾಗದ ಜನರಿಗೆ ಕಾಣದೆಯೇ ಹೊರಭಾಗದ ನಗರ ಜೀವನವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಇದರ ರಚನೆಯಿದೆ. ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಗಾಳಿಯ ಚಲನೆ ಆಗುವಂತೆ ಇದನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಹವಾಮಹಲ್‌ ವಿಂಡ್‌ ಪ್ಯಾಲೇಸ್‌ʼ ಎಂದೇ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಮಾಡಿದ ಲಾಲ್‌ಚಂದ್‌ ಉಸ್ತಾದ್‌ ನಿಜಕ್ಕೂ ಒಬ್ಬ ನಿಪುಣರೇ ಇರಬೇಕು ಅನ್ನಿಸುತ್ತದೆ.


ಇಷ್ಟನ್ನು ನೋಡುವುದರೊಳಗೆ ಸಂಜೆ ಆರಾಯಿತು. ನಮಗೂ ಆಯಾಸವಾಗಿತ್ತು. ಸಂಜೆಯಾದ ಕಾರಣ ಜೈಪುರ ನಗರ ಕೂಡ ಸಂಚಾರಿ ದಟ್ಟಣೆಯಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು. ಈ ಸಂಚಾರಿ ದಟ್ಟಣೆಯನ್ನು ದಾಟಿ ರೈಲ್ವೇ ನಿಲ್ದಾಣದ ಹತ್ತಿರ ನಮ್ಮ ಬಸ್‌ ಬಂದಾಗ ನಮ್ಮ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಹಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ  ಧನ್ಯವಾದ ತಿಳಿಸಿ ಕೆಳಗಿಳಿದೆ. ಆಗಲೂ ಈ ಅನ್‌ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ ಅಜ್ಜಂದಿರು, “ಫೋಟೋ ಕಳಿಸಿ ಸರ್‌” ಎಂದು ನನಗೆ ನೆನಪು ಮಾಡುವುದನ್ನು ಮರೆಯಲಿಲ್ಲ!

*****

ಡಾ ರಾಜೇಂದ್ರ ಬುರಡಿಕಟ್ಟಿ

Thursday, October 15, 2026

ಅರಾವಳಿಯ ಅಪರೂಪದ ಗಿರಿಧಾಮ ಅಬು ಪರ್ವತ

 ಅರಾವಳಿಯ ಅಪರೂಪದ ಗಿರಿಧಾಮ ಅಬು ಪರ್ವತ

ರಾಜಸ್ತಾನದ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರವಾಸದ ಭಾಗವಾಗಿ ನಾನು ಮೌಂಟ್‌ ಅಬುವಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದೆ. ಅರಾವಳಿ ಅರಾವಳಿ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರ ಶಿಖರ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಗುರುಶಿಖರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಮೌಂಟ್‌ ಅಬು ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಏಕೈಕ ಗಿರಿಧಾಮವೂ ಹೌದು. ಅಲ್ಲಿನ ಸುಂದರ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಒಂದೆರಡು ದಿನ ಸುತ್ತಾಡುವುದು ನನ್ನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿನ ಪುಟ್ಟ ಪಟ್ಟಣ ಇರುವುದು ರಾಜಸ್ತಾನದ ಪಶ್ಚಿಮ ತುದಿಯ ಸಿರೋಹಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ.

ಮೌಂಟ್‌ ಅಬು ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಇರುವ ಕಾರಣ ಅಲ್ಲಿಗೆ ನೇರವಾದ ರೈಲು ಸಂಪರ್ಕವಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿಗೆ ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಹೋಗುವವರು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಸುಮಾರು ನಲವತ್ತೈದು ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟದ ಕೆಳಗೆ ಇರುವ ಅಬುರೋಡ್‌ ಎಂಬ ಊರಿನವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಬಹುದು. (ಅಬುರೋಡ್‌ ಎಂಬುದು ರೋಡಿನ ಹೆಸರಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಊರಿನ ಹೆಸರು). ಅಲ್ಲಿಂದ ಬಸ್‌ ನಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವ ಅಬುಪರ್ವತವನ್ನು ತಲುಪಬೇಕು. ನಾನು ಉದಯಪುರದಿಂದ ಮೌಂಟ್‌ ಅಬುವಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕಾಗಿತ್ತಾದ್ದರಿಂದ ಮತ್ತು ನನಗೆ ಬೇಕಾದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ರೈಲು ಸಂಪರ್ಕ ಇರಲಿಲ್ಲವಾದ ಕಾರಣ ಉದಯಪುರದಿಂದ ಬಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಹೊರಟೆ. ಉದಯಪುರದಿಂದ ಮೌಂಟ್‌ ಅಬುವಿಗೆ ಬಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಐದು ಗಂಟೆಗಳ ಪ್ರಯಾಣ.

ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಉದಯಪುರದಿಂದ ರಾಜಸ್ತಾನ ಸರ್ಕಾರದ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಬಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೊರಟ ನಾನು  ಮೌಂಟ್‌ ಅಬು ತಲುಪಿದಾದ  ಆಗಲೇ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಆಗಿದ್ದರಿಂದ ಗೊತ್ತು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ ನನ್ನ ರೂಮಿಗೆ ಹೋಗಿ ತುಸುಹೊತ್ತು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದು ಸಂಜೆ ಅಲ್ಲಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸರೋವರ ನಕ್ಕಿಲೇಕ್‌ಗೆ ಸಂಜೆ ಹೋಗಿ ಒಂದಿಷ್ಟು ಹೊತ್ತು ಕಾಲಕಳೆದು ಬರಲು ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಹೀಗೆ ಯಾವುದಾದರೂ ಅಪರಿಚಿತ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದರೆ ನಡೆದಾಡಿಕೊಂಡೇ ತಿರುಗುವುದು ನನಗೆ ಪ್ರೀತಿಯ ಹವ್ಯಾಸ.

ನಕ್ಕಿಲೇಕ್‌ ಅಬುಪರ್ವತದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಸುತ್ತಲೂ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಈ ಸರೋವರ ನೋಡುಗರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವಂಥದ್ದು. ಈ ಸರೋವರ ಇರುವ ಸ್ಥಳವನ್ನು ʻಗಾಂಧಿ ವಾಟಿಕಾʼ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸರೋವರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ ಮೊದಲು ನಮಗೆ ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿ ಅವರ ಪ್ರತಿಮೆ ಇರುವ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಉದ್ಯಾನ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ದಾಟಿ ಮುನ್ನೆಡದರೆ ಸಿಗುವುದೇ ವಿಶಾಲವಾದ ಸುಂದರ ನಕ್ಕಿ ಸರೋವರ. ಈ ಸರೋವರದ ಸುತ್ತಲೂ ವಿಶಾಲವಾದ ಮತ್ತು ಟೈಲ್ಸ್‌ಗಳಿಂದ ರಚಿತವಾದ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಾ ಒಂದು ಸುತ್ತು ಬರುವಾಗ ಆ ಸರೋವರ, ಅದರ ಸುತ್ತಣ ಬೆಟ್ಟಗಳ ವಿವಿಧ ಆಯಾಮಗಳ ಚಿತ್ರಗಳು ನಮಗೆ ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಈ ಸರೋವರವನ್ನು ಒಂದು ಸುತ್ತು ಬರಲು ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತರಿಂದ ಮೂವತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತವೆ. ಸುತ್ತುವಾಗ ದಣಿವಾದರೆ ದಣಿವು ನಿರಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಲ್ಲಲ್ಲೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಕಲ್ಲುಬೆಂಚುಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದಿಷ್ಟುಹೊತ್ತು ಕುಳಿತು ದಣಿವಾರಿಸಿಕೊಂಡು ಮುನ್ನಡೆಯಬಹುದು. ದಣಿದ ದೇಹ ಮನಸ್ಸುಗಳಿಗೆ ಆಲ್ಹಾದವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಲು ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ಇರುವಂತೆ ದೋಣಿವಿಹಾರ ತಿಂಡಿತಿನಿಸುಗಳ ಏರ್ಪಾಡು ಎಲ್ಲ ಇದೆ. ಮಕ್ಕಳ ಆಟಕ್ಕೆ ಸರೋವರದ ಪಕ್ಕ ರಂಜನಾ ಉದ್ಯಾನ (ಫನ್‌ಪಾರ್ಕ್) ಕೂಡ ಇದೆ.

ವೃದ್ಧತಾಯಿ ಮತ್ತು ಪುಟ್ಟ ಮಗು

ನಾನು ಈ ನಕ್ಕಿ ಲೇಕ್‌ಗೆ ಹೋದಾಗ ಸಂಜೆ ಸೂರ್ಯ ಪಡುವಣದಲ್ಲಿ ಕೆಂಪುಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿದ್ದ. ಸರೋವರದ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ನಾನು ಇದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎರಡು ಚಿಕ್ಕ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಬೇಕು. ಒಂದು ನಾನು ಈ ಸರೋವರವನ್ನು ಸುತ್ತು ಹಾಕುವಾಗ ದಣಿದು ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಕಲ್ಲಿನ ಬೆಂಚಿನ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತುಕೊಂಡಾಗ ನನ್ನ ಪಕ್ಕ ಕಾವೀ ಸೀರೆ ಉಟ್ಟಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ಅರವತ್ತರ ಆಸುಪಾಸಿನ ಮಹಿಳೆ ಬಂದು ಕುಳಿತರು. ಮಾತು ಬೆಳೆಯಿತು. ನಾನು ಕರ್ನಾಟಕದಿಂದ ಬಂದಿರುವುದಾಗಿಯೂ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಒಂದೊಂದು ರಾಜ್ಯ ಸುತ್ತುವುದು ನನ್ನ ಹವ್ಯಾಸವೆಂದೂ ಅದರ ಭಾಗವಾಗಿ ಈಗ ರಾಜಸ್ತಾನ ಸುತ್ತುತ್ತಿರುವುದಾಗಿಯೂ ಹೇಳಿದೆ. ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ಆಕೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟಳು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಬೆಂಗಳೂರು ಸಂಪರ್ಕದ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ಮಾತುಗಳನ್ನು ನೆನಪು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಹೇಳಿದಳು.

ಅವಳ ಮಾತಿನಿಂದ ಆಕೆ ಒಂದೆಡೆ ನೆಲೆನಿಲ್ಲದ ಸುತ್ತುವ ಸಂತಳೆಂದು ತಿಳಿಯಿತು. ಆಕೆಗೆ ಎಲ್ಲಿಗೋ ಹೋಗಲು ಹಣದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇತ್ತೇನೋ. ಒಂದಿಷ್ಟು ಹಣದ ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಹುದೇ ಎಂದು ಕೇಳಿದಳು. ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಹೋದ ನಾನು ಎಷ್ಟು ತಾನೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ? ಒಂದು ನೂರು ರೂಪಾಯಿ ಅವಳ ಕೈಗೆ ಇಟ್ಟು ಅವಳ ಕಾಲಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದೆ. ಊರು ದೂರ ಇರುವುದಾಗಿಯೂ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಕೊಡಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಎಂದು ಆಕೆ ಸಣ್ಣದನಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದಳು. ನಾನೂ ನನ್ನ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಂಡೆ. “ನಾನೂ ಊರಿಗೆ ವಾಪಸ್‌ ಹೋಗಬೇಕಲ್ಲ ತಾಯಿ” ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಾಗ ಅವಳು ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿ ಆ ನೂರು ರೂಪಾಯಿಯನ್ನೇ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು “ಒಳ್ಳೆಯದಾಗಲಿ” ಎಂದು ನನಗೆ ಆಶೀರ್ವದಿಸಿದಳು. ನಾನು ಸರೋವರ ಸುತ್ತಲು ಎದ್ದೆ.

ಇಡೀ ಸರೋವರವನ್ನು ಸುತ್ತುಹಾಕಿಕೊಂಡು ಮುಖ್ಯದ್ವಾರದ ಬಳಿ ಇರುವ ದೋಣಿವಿಹಾರ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಂದೆ. ದೋಣಿವಿಹಾರ ನೋಡುವುದು ನನಗೆ ಇಷ್ಟ; ಆದರೆ ಮಾಡುವುದಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಒಂದೆರಡು ಫೋಟೋ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ದೋಣಿ ವಿಹಾರ ನೋಡುತ್ತಾ ಕುಳಿತಿದ್ದೆ. ಹೀಗೆ ಕುಳಿತಿರುವಾಗ ನನ್ನ ಹತ್ತಿರ ಬಂದ ಚಿಕ್ಕ ಹುಡುಗಿಯೊಬ್ಬಳು ನನಗೆ ಎರಡು ಉಂಡೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿ, “ನನಗೆ ಹತ್ತು ರೂಪಾಯಿ ಕೊಡಿ. ಮೀನಿಗೆ ಹಾಕಲು ಈ ಉಂಡೆಗಳನ್ನು ನಿಮಗೆ ಕೊಡುತ್ತೇನೆ” ಎಂದಳು. ಆ ಹುಡುಗಿ ಹಾಗಂದ ತಕ್ಷಣ ಅವಳ ಮುಖನೋಡಿದೆ. ನನ್ನ ಮೇಷ್ಟ್ರ ಬುದ್ಧಿ ಎಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತೆ? “ಏಕೆ ನೀನು ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗಲ್ವೆ?ʼ ಎಂದು ಕೇಳಿಯೇ ಬಿಟ್ಟೆ. “ಹೋಗುತ್ತೇನೆ” ಎಂದಳವಳು. “ಯಾವ ತರಗತಿ ಓದುತ್ತೀಯ?” ಎಂದದ್ದಕ್ಕೆ “ನಾಲ್ಕನೆಯ ತರಗತಿ” ಎಂದೂ ಹೇಳಿದಳು.

ನನ್ನ ದೇಶ ಸುತ್ತಾಟದ ಅನೇಕ ಕಡೆ ಹೀಗೆ ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗಬೇಕಾದ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಕ್ಕಳ ಶಾಲೆಗೆ ರಜೆ ಇರುವಾಗ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಲೆ ತಪ್ಪಿಸಿಯೂ ಇಂತಹ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಇದೆಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಯಾವಾಗಲೂ ಪಾಲಕರ ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿಯೇ ಕಾರಣವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ನಾನು ಆ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಕೂರಿಸಿಕೊಂಡು ಅವಳ ಅಪ್ಪ-ಅಮ್ಮ, ಅವಳ ಶಾಲೆ ಇವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತುಸುಹೊತ್ತು ಮಾತನಾಡಿ ಅವಳ ಕೈಯಿಂದಲೇ ಅವಳು ಕೊಡಲು ಬಂದಿದ್ದ ಉಂಡೆಗಳನ್ನು ಅವಳ ಕೈಯಿಂದಲೇ ಮೀನಿಗೆ ಹಾಕಿಸಿ ಅವಳು ಕೇಳಿದ್ದ ಹತ್ತು ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಅವಳಿಗೆ ಕೊಟ್ಟು ಕಳಿಸಿದೆ. ಅವಳ ಮುಖ ಅರಳಿತು. ಪ್ರವಾಸದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಥಳಗಳ ವೀಕ್ಷಣೆ ನೀಡುವ ಸಂತೋಷವನ್ನೇ ಇಂತಹ ಚಿಕ್ಕಪುಟ್ಟ ಸಂಗತಿಗಳು ಕೂಡ ನೀಡುತ್ತವೆ.

ಹೊಡೆಯಲು ಸಿಗದ ಗಂಡಸರ ಬೈಕು!

ಮರುದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆಯಿಂದ ಇಡೀ ದಿನ ಮೌಂಟ್‌ ಅಬುವಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿನೀಡಿ ನೋಡುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದ್ದ ನನಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕ ತೊಂದರೆ ಎದುರಾಯಿತು. ನಾನು ಒಬ್ಬನೇ ಇದ್ದದ್ದರಿಂದ ಟ್ಯಾಕ್ಷಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ತಿರುಗುವುದು ತುಸು ದುಬಾರಿ ಆಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹೀಗೆ ಒಬ್ಬನೇ ಪ್ರವಾಸ ಹೋದಾಗ ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದರೆ ನಡೆದಾಡಿಕೊಂಡೇ ತಿರುಗುವುದು ಅಥವಾ ಆಟೋ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ತಿರುಗುವುದು ನನ್ನ ಕ್ರಮ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಇವೆರಡೂ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ನಡೆದಾಡಿಕೊಂಡು ತಿರುಗಲು ಮೌಂಟ್‌ ಅಬುವಿನಲ್ಲಿ ನೋಡತಕ್ಕ ಸ್ಥಳಗಳು ಒಂದೇ ಕಡೆ ಇಲ್ಲ. ಇನ್ನು ಎರಡನೇ ಆಯ್ಕೆಯ ಆಟೋ ಎಂದರೆ ಇಡೀ ಮೌಂಟ್‌ ಅಬುವಿನಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಒಂದು ಆಟೋ ಇಲ್ಲ! ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡಗಳನ್ನು ಹತ್ತುವುದು ಈ ಆಟೋಗಳಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣವಿರಬಹುದು. ಊಬರ್‌ ಅದೂ ಇದು ಏನೂ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಬೇರೆ ಹೇಳಬೇಕಾಗಿಲ್ಲವೇನೋ?

ಹೀಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ತಿರುಗಾಡಬೇಕಾದರೆ ಒಂದು ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡಗಳನ್ನು ಸರಾಗವಾಗಿ ಹತ್ತಿಳಿಯಬಲ್ಲ ಜೀಪ್‌ (ಇಲ್ಲಿ ಅವೇ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಗಳು) ಬಳಸಬೇಕು. ಇಲ್ಲವೇ ಬಾಡಿಗೆ ಬೈಕ್‌ ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಸುತ್ತಬೇಕು. ಇವೆರಡೇ ಆಯ್ಕೆಗಳಿದ್ದ ಕಾರಣ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬನೇ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಬಾಡಿಗೆ ಬೈಕ್‌ ಪಡೆಯುವುದನ್ನೇ ನಾನು ಆಯ್ದುಕೊಂಡೆ. ನಾನು ಉಳಿದಿದ್ದ ಕಾಟೇಜ್‌ ಮಾಲಿಕನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಇಂತಹ ಒಂದು ಬಾಡಿಗೆ ಬೈಕು ಸಿಕ್ಕಿತು. ನಾನು ಹಿರೋ ಹೊಂಡಾ ಗಾಡಿಯನ್ನು ಸುಮಾರು ಮೂವತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದವನು. ಹಾಗಾಗಿ ಬೈಕ್ ಅಂಗಡಿಯವನಿಗೆ ವಿಚಾರಿಸಿದಾಗ ಹಿರೋ ಹೋಂಡಾ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಗೊತ್ತಾಯಿತು. ಹಾಗಾಗಿ, "ಅದಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಬೇರೆ ಯಾವುದಾದರೂ ಗಂಡಸು ಹೊಡೆಯುವ ಬೈಕು ಕೊಡಪ್ಪ" ಎಂದು ಕೇಳಿದೆನಾದರೂ  “ಅವು ಯಾವೂ ಇಲ್ಲ ಸಿಗಲ್ಲ ಸರ್‌” ಎಂದು ಅವನು ಅಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲರೂ ಬಳಸುವ ʻಆಕ್ಟಿವಾ ಹೊಂಡಾʼವನ್ನೇ ಕೊಟ್ಟ. ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ನಾನು ಅದನ್ನೇ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು  ಬೆಳಗಿನಿಂದ ಸುತ್ತತೊಡಗಿದೆ. ಹೊರರಾಜ್ಯಗಳ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ನಾನು ಬೈಕ್‌ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಸುತ್ತುವುದು ಇಲ್ಲ ಅನ್ನುವಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ. ದಾರಿಮೇಲೆ ಗಾಡಿಗಳು ಕೈಕೊಡುವುದು, ಯಾರೋ ಬಂದು ಗುದ್ದುವುದು ಇವೆಲ್ಲ ರಿಸ್ಕ್‌ಗಳನ್ನು ದೂರದ ಊರಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಗೋಳಾಡುವುದು ಯಾಕೆ ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ. ಆದರೆ ಅಂತಹ ರಿಸ್ಕ್‌ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಇಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಯಿತು.

ಅರಾವಳಿ ಪರ್ತತ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಗಿರಿಶಿಖರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವುದು ನನ್ನ ಪ್ರಥಮ ಆದ್ಯತೆ ಆಗಿದ್ದ ಕಾರಣ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಎಂಟು ಗಂಟೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಈ ಹಳೆಯ ಸ್ಕೂಟರ್‌ ಹತ್ತಿಕೊಂಡು ಅವನು ಅದರ ಜೊತೆ ಕೊಟ್ಟ, ಹಿಂದೆ ಯಾವುದು ಮತ್ತೆ ಮುಂದೆ ಯಾವುದು ಎಂದು ಗೊತ್ತಾಗದ ಸ್ಕೂಟರಿನಷ್ಟೆ ಹಳೆಯದಾದ ಹೆಲ್ಮೆಟ್‌ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಅಲ್ಲಿಗೇ ಹೊರಟೆ. ಸ್ಕೂಟರಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಿನ ಎಳೆಯ ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ದಟ್ಟವಾದ ಅರಣ್ಯದ ಮಧ್ಯೆ ಹಾವುದಾರಿ ಬಳಸಿ ಬೆಟ್ಟ ಏರುವುದು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಮಜಾ ಅನ್ನಿಸಿತು. ಈ ಮಜಾದ ಜೊತೆಗೆ ಸಜಾ ಕೂಡ ಇರುತ್ತವಲ್ಲ! ಅಂಥದ್ದೂ ಒಂದು ಎದುರಾಯಿತು.

ದಾರಿಮಧ್ಯೆ ಸ್ಕೂಟರಿನಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಏರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅತ್ತ ಇತ್ತ ಕಂಡ ಸುಂದರ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಫೋಟೋ ಹೊಡೆದುಕೊಳ್ಳಲೆಂದು ಒಂದುಕಡೆ ಸ್ಕೂಟರ್‌ ನಿಲ್ಲಿಸಿದೆ. ಫೋಟೋ ಏನೋ ತೆಗೆದುಕೊಂಡೆ. ಆದರೆ ಮುಂದೆ ಹೊರಡಲು ಸ್ಕೂಟರ್‌ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ ಆಗಬಾರದೆ? “ಅಯ್ಯೋ ಶಿವನೆ ಈಗ ಎಂಥ ಮಾಡುವುದಪ್ಪ!” ಎಂದು ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೂ ಬರಬಹುದೇ ಎಂದು ತುಸು ಕಾದೆ. ನಾನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದಂತೆ ಯಾವುದೋ ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ಕೂಟರಿನಲ್ಲಿ ಮೂವರು ಯುವಕರು ಬರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ನಾನು ಕೈ ಅಡ್ಡಹಾಕಿ ಅವರನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದೆ. “ಈ ಸ್ಕೂಟರ್‌ ನನಗೆ ಹೊಸದು. ಇದನ್ನು ಹೊಡೆದು ಅಭ್ಯಾಸವಿಲ್ಲ. ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ ಆಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ತುಸು ನೋಡುತ್ತೀರಾ?” ಎಂದು ಕೇಳಿದೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ಕೂಟರಿನಿಂದ ಇಳಿದು ತಕ್ಷಣ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು. ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಸ್ಕೂಟರ್‌ ಏನೂ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ. ನಾನೂ ಸರಿಯಿದ್ದೆ. ಸ್ಕೂಟರ್ರೂ ಸರಿಯಿತ್ತು. ಆದರೆ ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಪರಿಚಯ ಇಲ್ಲದ್ದರಿಂದ ಹೀಗಾಯಿತು ಅಷ್ಟೆ. ಆ ಹುಡುಗರಿಗೆ ಧನ್ಯವಾದ ಹೇಳಿ ಮುಂದೆ ಹೊರಟೆ.

ಅರಾವಳಿಯ ಗರಿಮೆಯ ಗುರುಶಿಖರ

ಅಂತೂ ಇಂತೂ ಗುರುಶಿಖರಕ್ಕೆ ಬೆಳಗಿನ ಒಂಬತ್ತು ಒಂಬತ್ತೂವರೆ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಬಂದು ತಲುಪಿ ಅಲ್ಲಿನ ವಾಹನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಬೈಕ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌ ಮಾಡಿ ಕತ್ತೆತ್ತಿ ನೋಡಿದೆ. ಶಿಖರ ಇನ್ನೂ ತುಸು ಮೇಲೆ ಇತ್ತು. ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ವಾಹನ ಸಂಚಾರವಿದ್ದು ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಸುಮಾರು ೫೦೦ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿಯೇ ಹೋಗಬೇಕಿತ್ತು. ನಾನು ಈ ಶಿಖರವನ್ನು ಹತ್ತಿರದಿಂದಲೇ ನೋಡಲು ಬಂದವನಾದ್ದರಿಂದ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಹತ್ತುವುದನ್ನು ಕಷ್ಟ ಅಂದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಷ್ಟಕ್ಕೂ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಬಿಸಿಲು ಏರುವುದರೊಳಗೆ ಅಲ್ಲಿಗೆ ತಲುಪಿದ್ದೆನಲ್ಲ. ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಹತ್ತತೊಡಗಿದೆ. ಈ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಹತ್ತಲು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವದ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತವಾದ ದಾರಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಯವರೆಗೂ ದಾರಿಯ ಎರಡೂ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಹಲವು ರೀತಿಯ ಅಂಗಡಿಗಳಿವೆ. ದಣಿವು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೆಜ್ಜೆಹೆಜ್ಜೆಗೂ ತಂಪು ಪಾನೀಯಗಳು ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಸಿಗುವ ಅಂಗಡಿ ಮುಂಗಟ್ಟುಗಳೂ ಇವೆ. ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನೋಡುತ್ತಾ ನಾನು ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ತುದಿಯವರೆಗೂ ಏರಿ ಅಂತೂ ಗುರುಶಿಖರದ ತುದಿಯ ಮೇಲೆ ಹೋಗಿ ನಿಂತೆ.

ಗುರು ಶಿಖರ ಮೌಂಟ್‌ ಅಬು ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಹದಿನೈದು ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ ದೂರದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಇದೆ. ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು ೧೭೨೨ ಮೀಟರ್‌ ಅಂದರೆ ೫೬೫೦ ಅಡಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತು ಅರಾವಳಿ ಅರಾವಳಿ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರ ಶಿಖರ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಗುರುಶಿಖರ  ಗುರು ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ಅವರ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಹಾಗೆ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಗುರು ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅವರ ತಾಯಿ ಅತ್ರಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳ ಹೆಂಡತಿ ಅನಸೂಯ ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಗುಹೆಗಳಿವೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಇಪ್ಪತ್ತು ಮೂವತ್ತು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಕೆಳಗೆ ಒಂದು ದೇವಾಲಯ ಕೂಡ ಇದೆ. ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಬೃಹತ್‌ ಶಿಲೆಯಿದ್ದು ಇದು ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಮುಖಮಾಡಿ ನಿಂತಿದೆ. ಇದರ ಮುಂದೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಗಂಟೆಯೂ ಇದೆ. ಈ ಗಂಟೆ ಬಾರಿಸಿ ಗುಹೆಯನ್ನು ಸುತ್ತುಹಾಕಿ ಭಕ್ತರು ತಮ್ಮ ಶ್ರದ್ಧೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಈ ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಯಿಂದ ನೋಡಿದರೆ ಅರಾವಳಿ ಬೆಟ್ಟಸಾಲುಗಳ ಸುಂದರ ದೃಶ್ಯ ಕಣ್ಮನಗಳನ್ನು ತಣಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಯೇ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಪಿ. ಆರ್.‌ ಎಲ್.‌ (Physical Research Laboratory) ಇವರಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ವೀಕ್ಷಣಾಲಯ ಇದೆ. ಆಕಾಶ ಅಧ್ಯಯನವಾದ ಕಾರಣದಿಂದ ಇಷ್ಟೊಂದು ಎತ್ತರದ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಇರಲಿಲ್ಲವಾಗಿ ನಾನು ಅದರ ಒಳಗೆ ಹೋಗದೆ ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಯಿಂದಲೇ ಅದರ ಫೋಟೋ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅಲ್ಲಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿಯತೊಡಗಿದೆ. ಈ ಬೆಟ್ಟ ನೋಡಲು ಬಹಳ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆಯಾದರೂ ಅದರ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರ ಗವಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿಯೇ ತಿಂಡಿ ತಿನಿಸುಗಳ ಅಂಗಡಿ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಇಡಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟದ್ದು ಸರಿ ಅನ್ನಿಸಲಿಲ್ಲ. ಅವನ್ನು ತುಸು ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಕೆಳಗೆ ಮಾಡಬಹುದಿತ್ತು. ಇವು ಆ ಬೆಟ್ಟದ ಪ್ರಶಾಂತತೆಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಸ್ವಚ್ಚತೆ ಮತ್ತು ಶುಭ್ರತೆಗೂ ಧಕ್ಕೆ ತಂದಿವೆ ಅನ್ನಿಸಿತು.

ಮನಸ್ಸಿಗೆ ತಂಪು ನೀಡುವ ಶಾಂತಿವನ

ಬೆಟ್ಟದಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿಯುವಾದ ಮಾರ್ಗಮಧ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಬ್ರಹ್ಮಕುಮಾರಿ ಈಶ್ವರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪೀಸ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಅಬುಪರ್ವದಲ್ಲಿನ ಈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕೇಂದ್ರ  ಕಛೇರಿಗೆ ಹೋಗುವುದೂ ನನ್ನ ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವ ಮೊದಲು ಸಿಕ್ಕ ಈ ಪಾರ್ಕ್‌ ನಾನು ಹೋದಾಗ ಇನ್ನೊಂದು ಗಂಟೆಯಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚುವರದಲ್ಲಿತ್ತು. ತಕ್ಷಣ ಒಳಗೆ ಹೋದೆ. ಅಲ್ಲಿನ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬರು ನನ್ನನ್ನು ಇತರೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ವಿಶಾಲವಾದ  ಕೊಠಡಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದು ಕೇಂದ್ರದ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಹೇಳತೊಡಗಿದರು. ನಾವು ಕುಳಿತು ಕೇಳತೊಡಗಿದೆವು.

ಆದರೆ ಅವರು ಹೇಳಿ ಮುಗಿಸುವುದರೊಳಗೆ ನನ್ನ ಜೊತೆಗಿದ್ದ ಇತರರು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರೇ ಎದ್ದೆದ್ದು ಹೋದರು. ಅವರು ಹೇಳಿ ಮುಗಿಸುವವರೆಗೆ ಕುಳಿತವನು ನಾನು ಮಾತ್ರ. ನಾನು ಅವರ ಆ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಹಿಂದಿನ ದಿನ ಸಂಜೆ ಲಕ್ಕಿ ಲೇಕ್‌ ಬಳಿಯ ಅವರ ಇನ್ನೊಂದು ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ ಕೇಳಿದ್ದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದ್ದೇನೆಂದು ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳುವಾಗ ಎದ್ದು ಹೋಗುವುದು ಸಭ್ಯತೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ ಅನಿಸಿತು. ಒಬ್ಬ ಪಾಠ ಮಾಡುವ ಶಿಕ್ಷಕನಾಗಿ, ಭಾಷಣಕಾರನಾಗಿ, ಪಾಠ ಮಾಡುವಾಗ ಅಥವಾ ಭಾಷಣ ಮಾಡುವಾಗ ಯಾರಾದರೂ ಆಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲವೆಂದು ಎದ್ದು ಹೋದರೆ ಮಾಡುವವರ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಹೇಗನ್ನಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ನನಗೆ ತೀರಾ ಪರಿಚಯವಿರುವಂಥದ್ದು. ಹಾಗಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳಿ ಮುಗಿಸುವವರೆಗೂ ನಾನು ಕುಳಿತಿದ್ದೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ; ಅವರ ವಿಷಯವನ್ನು ಎಂದೂ ಕೇಳಿಯೇ ಇಲ್ಲವೇನೋ ಅನ್ನುವಂತೆ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೇಳಿದೆ ಕೂಡ.

ಅವರ ವಿಚಾರವನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಂಡು ಪಾರ್ಕನ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಶಾಲವಾದ ಬಿಡಾರದ ಒಳಗೆ ಹೋದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿಚಾರವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ಹತ್ತು ಹಲವು ಚಿತ್ರಗಳು, ಮೂರ್ತಿಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ ಇವೆ.   ಇಲ್ಲಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಶೇಷ ವೆಂದರೆ ಭಾರತ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗುವ ಎಲ್ಲ ಹದಿನಾರು ಜೋತಿರ್ಲಿಂಗಗಳನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ನೋಡಲು ನಮಗೆ ಸಿಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಂಡು ಒಳಗೆ ಹೋದರೆ ವಿಶಾಲ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿರುವ ಬೃಹತ್‌ ಕುಂಭಕರ್ಣನನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸಿ ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸುವ ಒಂದು ದೃಶ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಕೂಡ ತೋರಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ.

ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನೋಡಿಕೊಂಡು ಹೊರಬಂದು ಅಲ್ಲಿ ಬೆಳಸಿರುವ ಸುಂದರವಾದ ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸುತ್ತು ಹಾಕಲು ಹೋದೆ. ಇಡೀ ಉದ್ಯಾನ ಬಗೆಬಗೆಯ ಹೂವುಗಳಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಉದ್ಯಾನದ ಒಂದು ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ʻಓಂʼ ಎಂಬ ಸಂಸ್ಕೃತ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಸಿಮೆಂಟಿನಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್‌ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಒಟ್ಟಾರೆ ಈ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಾಡುವುದು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಆಲ್ಹಾದವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವುದಂತೂ ಸುಳ್ಳಲ್ಲ.

ಕಲಾಪ್ರತಿಭೆಯ ವ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಮ್ಯೂಜಿಯಂ ಮತ್ತು ವೈಭವದ ಜೈನಮಂದಿರ

ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಇಳಿಯುವಾಗ ಸಿಗುವ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ್ಯಸ್ಥಳವೆಂದರೆ ʻವ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಸೆಲಿಬ್ರಿಟಿ ಮ್ಯೂಜಿಯಂʼ. ಭಾರತದ ತರುಣ ಇಂಜನಿಯರ್‌ ಒಬ್ಬರ ಇಚ್ಚಾಶಕ್ತಿಯಿಂದಾಗಿ ರೂಪಿತವಾಗಿರುವ ಈ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ವ್ಯಾಕ್ಸ್‌ನಿಂದ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಕ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿ ನೋಡಲು ಇಟ್ಟಿರುವ ಒಂದು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ. ಇವು ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರದೆ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಸೆಲಿಬ್ರಿಟಿಯಾಗಿರುವ ಎಲ್ಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಸೆಲಿಬ್ರಿಟಿಗಳಾದ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾದ ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದ, ರವೀಂದ್ರ ನಾಥ ಟ್ಯಾಗೋರ್‌, ಎ ಪಿ ಜೆ ಅಬ್ದುಲ್‌ ಕಲಾಂ, ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ, ರವಿಶಂಕರ್‌ ಗುರೂಜಿ, ಪಟೇಲ್‌, ನೆಹರೂ, ವಾಜಪೇಯಿ, ಮೊಹಮ್ಮದ್‌ ರಫಿ, ಎಂ ಎಸ್.‌ ದೋನಿ, ಇವರುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದ ಸೆಲಿಬ್ರಿಟಿಗಳಾದ ಚಾರ್ಲಿ ಚಾಪ್ಲಿನ್‌, ಅಬ್ರಹಾಂ ಲಿಂಕನ್‌, ಐನ್‌ಸ್ಟೀನ್‌ ಮುಂತಾದವರೂ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದ್ದು ಈ ಮೂರ್ತಿಗಳು ಜೀವತಳೆದಂತೆ ತೋರುವ ಮೂಲಕ ನೋಡಲು ಖುಷಿ ಕೊಡುತ್ತವೆ.

ಬೆಟ್ಟದಿಂದ ಇಳಿದು ಮೌಂಟ್‌ ಅಬು ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಬರುವ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿಯೇ ದಿಲ್‌ವಾಡ ಎಂಬ ಊರು ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಜೈನ ಮಂದಿಗಳ ಒಂದು ಆವರಣವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಬರುವವರು ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ದೇವಾಲಯ ಆವರಣಕ್ಕೆ  ಭೇಟಿ ನೀಡಬೇಕು. ಈ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಮೂರು-ನಾಲ್ಕು ಬೃಹತ್‌ ಆದ ದೇವಾಲಯಗಳಿದ್ದು ಐದಾರು ಚಿಕ್ಕಪುಟ್ಟ ಮಂದಿರಗಳಿವೆ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಜೈನಧರ್ಮದ ವಿವಿಧ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿರುವ ಮಂದಿರಗಳು. ದೊಡ್ಡ ದೇವಾಲಯಗಳ ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಭಾಗಗಳು ಕಪ್ಪುಶಿಲೆಯಿಂದ ಕೂಡಿವೆ. ಅವುಗಳ ಹಜಾರಗಳು ಮಾತ್ರ ಬಿಳಿ ಹಾಗೂ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಅಮೃತಶಿಲೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಅಲಂಕೃತ ಕಂಬಗಳಿಂದ ರಾರಾಜಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಕಂಬಗಳು ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಚಾವಣಿಗಳು ಭಾರತೀಯ ಪುರಾಣ, ಚರಿತ್ರೆ, ಜೈನಸಂಪ್ರದಾಯ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಅನೇಕ ಚಿತ್ರಾವಳಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು ಅವು ತಮ್ಮ ಕಲಾ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯಿಂದ ವಿಜೃಂಭಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನೋಡುವುದರೊಳಗೆ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಊಟದ ಸಮಯವಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿಯೇ ದಿಲ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಹೊಟೆಲ್‌ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಊಟ ಪೂರೈಸಿದೆ. ಇನ್ನು ಮೌಂಟ್‌ ಅಬುವಿನಲ್ಲಿ ನಾನು ಹೋಗಲೇಬೇಕಾದ್ದು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳವಿತ್ತು. ಅದೆಂದರೆ ಈಶ್ವರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಇರುವ ಆವರಣ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಬೇಗ ಬೇಗ ಊಟ ಪೂರೈಸಿ ಸ್ಕೂಟರ್‌ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ ಮಾಡಿದೆ.

ಧರ್ಮಗಳ ಎಲ್ಲ ಮೀರಿದ ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆ: ಬ್ರಹ್ಮಕುಮಾರಿ ಈಶ್ವರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ

ಭಾರತದ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲ ತಾಲ್ಲೂಕು ಕೇಂದ್ರಗಳು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು ಐದು ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಬ್ರಿಟನ್‌ ಅಮೇರಿಕ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಪಂಚದ ಸುಮಾರು ನೂರಾ ನಲವತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಪಂಚದ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವಿದ್ಯಾಬೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಬ್ರಹ್ಮಕುಮಾರಿ ಈಶ್ವರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ. ಹಿಂದೂ, ಇಸ್ಲಾಂ, ಕ್ರೈಸ್ತ, ಜೈನ, ಬೌದ್ಧ ಹೀಗೆ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ಧರ್ಮವನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಆಧ್ಮಾತ್ಮದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಧರ್ಮವನ್ನು ಬೋಧಿಸುವ ಅನೇಕ ಸಂಘ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಇವೆ. ಆದರೆ ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮಗಳ ಎಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಶುದ್ಧ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆಯನ್ನು ಬೋಧಿಸುವುದು ಬ್ರಹ್ಮಕುಮಾರಿ ಈಶ್ವರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿಶೇಷತೆ.


ಮೌಂಟ್‌ ಅಬುಗೆ ಹೋಗಿ ಈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಆವರಣಕ್ಕೆ ಹೋಗಿಬರದಿದ್ದರೆ ನನ್ನ ಮೌಂಟ್‌ ಅಬು ಪ್ರವಾಸ ಅಪೂರ್ಣವೇ ಆಗುತ್ತಿತ್ತಾದ್ದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವುದನ್ನು ನಾನು ಆದ್ಯತೆ ಮೇಲೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೆ. ಅಬು ಪರ್ವತದ ದಟ್ಟ ಕಾಡಿನ ಮಧ್ಯೆ ಶಾಂತ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿರುವ ವಿಶಾಲವಾದ ಈ ಆವರಣಕ್ಕೆ ನಾನು ಹೋದಾಗ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಎರೆಡೂವರೆ ಆಗಿತ್ತು. ಯಾರೇ ಈ ಆವರಣಕ್ಕೆ ಬರಲಿ ಆವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಸ್ವಾಗತಿಸಿ ತಮ್ಮ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕಾರ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಲ್ಲಿದೆ. ನನ್ನನ್ನು ಆತ್ಮೀಯತೆಯಿಂದ ಬರಮಾಡಿಕೊಂಡ ಶ್ವೇತ ವಸ್ತ್ರಧಾರಿಣಿಯಾದ ಸ್ವಾಗತಕಾರಿಣಿ ನಾನು ದೂರದ ಕರ್ನಾಟಕದಿಂದ ಬಂದದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಸಂತೋಷ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ, 'ನಾನು ಇಂಗ್ಲೀಷಿನಲ್ಲೇ ಹೇಳಬೇಕೇ ಅಥವಾ ಹಿಂದಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆಯೇ' ಎಂದು ತುಸು ಸಂಕೋಚದಿಂದ ಕೇಳಿದಳು.

ಅವಳಿಗೆ ಇಂಗ್ಲೀಷು ಅಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬರೆಯುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ದಕ್ಷಿಣದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಜನರಿಗೆ ಹಿಂದಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಅವರು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪ್ರವೀಣರು ಎಂಬುದು ಉತ್ತರದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಜನರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಭಾವನೆ. ಅವಳ ಸಂಕೋಚವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡ ನಾನು, ಪರವಾಗಿಲ್ಲ ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಹೇಳಿ ಎಂದೆ. ಅವಳು 'ಮುಜೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ತೊಡಾ ತೊಡಾ ಆತಾ ಹೈ' ಎಂದಾಗ ಆಕೆಯ ಸಂಕೋಚವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲಿಕ್ಕೆಂದೇ ನಾನೂ ಕೂಡ, "ಕೋಯಿ ದಿಕ್ಕತ್ ನಹಿ. ಮುಜೆಬಿ ಹಿಂದಿ ತೋಡಾ ತೊಡಾ ಆತಾ ಹೈ" ಎಂದು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಬಿಳಿ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಿ ಅವಳ ಮುಜುಗರ ಹೋಗಲಾಡಿಸಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಯಾರಾದರೂ ತಮ್ಮಲ್ಲಿ ಏನೋ ಒಂದು ಕೊರತೆ ಇದೆ ಎಂದು ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಸಂಕೋಚಪಡುವಾಗ ನಾವು ಕೂಡ ನಮ್ಮಲ್ಲಿಯೂ ಒಂದು ಕೊರತೆ ಇದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರೆ ಅವರಿಗೆ ಸಮಾಧಾನ ಸಂತೋಷ ಆಗುತ್ತವೆ. ಇದು ಮನುಷ್ಯ ಸ್ವಭಾವ. ನನ್ನ ಮಾತು ಕೇಳಿ ಅವಳು ಬಾಯ್ತುಂಬ ನಕ್ಕಳು. ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಇಡೀ ಆವರಣವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದಳು.

ಇಲ್ಲಿಯೂ ಬಂದವರಿಗೆಲ್ಲ ಅವರ ವಿಚಾರ ಬೋಧನೆ ಮಾಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ. ಈಗಾಗಲೆ ಮೌಂಟ್‌ ಅಬುವಿನಲ್ಲಿ ಇವರದ್ದೇ ಆದ ಎರಡು ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಬೋಧನೆಯನ್ನು ನಾನು ಕೇಳಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಅದನ್ನು ಬಹಳ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದಲೇ ಕೇಳಿದೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಬ್ಬ ತರುಣ ಇದನ್ನು ನನಗೆ ಬಹಳ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದಲೇ ಹೇಳಿದ. ನಾವೆಲ್ಲ ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮಗಳ ಆಚೆಗೆ ಇರುವ ಪ್ರಜಾಪಿತ ಪರಬ್ರಹ್ಮನ ಮಕ್ಕಳು. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಸುಖ ಸಂತೋಷದಿಂದ ನೆಮ್ಮದಿಯಿಂದ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಜಗತ್ತು ಇಂದು ಮನುಷ್ಯನ ಅಸುರೀ ಗುಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಇಷ್ಟೊಂದು ಕೆಟ್ಟ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪಿದೆ. ಮಾನವ ತನ್ನ ಅಸುರೀ ಗುಣಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಪರಬ್ರಹ್ಮನೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತೆ ಈ ಕಲಿಯುಗವನ್ನು ಸುಖ ಸಂತೋಷಗಳ ಸುಖಯುಗವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದೇ ಈಶ್ವರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಗುರಿ. ಇದು ಅವರ ಬೋಧನೆಯ ಸಾರಾಂಶ.

ಈ ಎಲ್ಲ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪ್ರಧಾನ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಆವರಣದದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಬಂದು ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದ ಸುಂದರ ಮತ್ತು ಶಾಂತವಾದ ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಸುತ್ತಾಡಿ ಒಂದಿಷ್ಟು ಹೊತ್ತು ಕಾಲಕಳೆದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣರಾಧೆ, ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಸರಸ್ವತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ದೇವಾನು ದೇವತೆಗಳ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅರಾವಳಿಯ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯ ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಶಾಂತ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿರುವ ಈ ವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಒಂದೆರಡು ಗಂಟೆ ಇದ್ದು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟಾಗ ದೇಹ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಮನಸ್ಸು ಹೃದಯ ಎಲ್ಲ ತಂಪಾದವು. ಅಬು ಪರ್ವತದ ಭೇಟಿ ಸಾರ್ಥಕ ಎನಿಸಿತು.

ಸಮಯ ಇನ್ನೂ ಒಂದೆರಡು ಗಂಟೆ ಇತ್ತು. ಆದರೆ ಅಬುಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ನೋಡಲು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾದದ್ದು ಏನೂ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಕಾರಣ ರೂಮಿಗೆ ಹೋಗಿ ಮಾಡುವುದಾದರೂ ಏನನ್ನು ಎಂದು ಮತ್ತೆ ನಿನ್ನೆ ಸಂಜೆ ನೋಡಿಬಂದ ನಕ್ಕಿಕ್ಲೇ ಸರೋವರದ ಕಡೆ ಸ್ಕೂಟರ್‌ ತಿರುಗಿಸಿದೆ. ಆ ಪ್ರಶಾಂತ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ದಿನ ಸಂಜೆ ಕೂಡ ಒಂದೆರಡು ಗಂಟೆ ಕಳೆದೆ. ಸರೋವರದ ಎಡಭಾಗದಿಂದ ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲು ಹತ್ತಿ ಹೋಗಿದ್ದರೆ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತವನ್ನು ನೋಡುವ ಒಂದು ಸ್ಥಳ ಇತ್ತು. ಆದರೆ ಇಡೀದಿನ ಸ್ಕೂಟರ್‌ ಹೊಡೆದು ಓಡಾಡಿ ಗುರುಶಿಖರವನ್ನು ಏರಿ ಇಳಿದು ಬಂದದ್ದರಿಂದ ಸಾಕಷ್ಟು ದಣಿವಾಗಿತ್ತು. ಮೇಲಾಗಿ ರಾಜಸ್ತಾನದ ಈ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿಯೇ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಡೆ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತಗಳನ್ನು ನೋಡಿದ್ದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹುಟ್ಟಲಿಲ್ಲ.  ಬೀಸುವ ತಂಪಾದ ಗಾಳಿಗೆ ಮೈಯೊಡ್ಡಿ ಒಂದೆರಡು ಗಂಟೆ  ಕಣ್ಣಮುಂದಿನ ಸುಂದರ ಸರೋವರವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ಕುಳಿತು ಪೇಟೆಯಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಾಡುತ್ತಾ ರೂಮಿಗೆ ಬಂದುಬಿಟ್ಟೆ.

ಕಾಟೇಜು ಮಾಲಿಕನ ಮದ್ಯ-ಮದಿರೆ ಪುರಾಣ

ಮೌಂಟ್‌ ಅಬು ಪರ್ವತ ಪ್ರವಾಸದ ಅನುಭವದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಹೇಳಬೇಕು. ಅಬು ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ನಾನು ಉಳಿದುಕೊಂಡದ್ದು ಊರ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಕಾಟೇಜಿನಲ್ಲಿ. ನಾಲ್ಕೈದು ಜನ ಹೊರಟಾಗ ದೊಡ್ಡ ಹೊಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿಯೇ ರೂಮು ಬುಕ್‌ ಮಾಡಿದ್ದ ನಾನು ಕೊನೆಗೆ ಅವರೆಲ್ಲ ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂತಾಗಿ ನಾನೊಬ್ಬನೇ ಹೊರಡುವುದು ಅಂತಾದಾಗ ಆ ಹೊಟೆಲ್‌ ರೂಮುಗಳನ್ನು ಬುಕ್ಕಿಂಗ್‌ ರದ್ದುಪಡಿಸಿ, ಹೊಸದಾಗಿ ಈ ಕಾಟೇಜ್‌ ಬುಕ್‌ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದೆ. ಐಶಾರಾಮಿ ಹೊಟೆಲ್‌ಗಳ ಸೌಲಭ್ಯಗಳೂ ಈ ಕಾಟೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಬೆಲೆಯೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳಲಿಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಮಾತ್ರ ಇಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆ. ಅಷ್ಟೇ ನನಗೆ ಸಾಕಾಗುತ್ತಿತ್ತಾದ್ದರಿಂದ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬನೇ ಇದ್ದದ್ದರಿಂದ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದೆ.

ಈ ಕಾಟೇಜ್‌ ಮಾಲಿಕ ಕಾಟೇಜಿನ ಸ್ವಾಗತ ಕೌಂಟರ್‌ ಬಳಿಯೇ ಮಲಗುತ್ತಿದ್ದ. ನಾನು ಹೋದಾಗ ಆತ ಇರಲಿಲ್ಲ. ರೂಮುಗಳಿಗೆ ಬೀಗ ಹಾಕಿರಲಿಲ್ಲ. ನನ್ನಂತೆಯೇ ಉಳಿಯಲು ಬಂದಿದ್ದವರು, “ಅವರು ಹೊರಗೆ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ ಬರುವವರೆಗೆ ಖಾಲಿ ಇರುವ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ರೂಮಿನಲ್ಲಿ ಸಧ್ಯಕ್ಕೆ ಇರಿ” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ನಾನು ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡಿದೆ. ನಂತರ ಬಂದ ಕಾಟೇಜ್‌ ಮಾಲಿಕ ನನ್ನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಸ್ವಾಗತಿಸಿ ಎಷ್ಟೋವರ್ಷಗಳ ಹಳೆಯ ಸ್ನೇಹಿತನಂತೆ ಮಾತನಾಡತೊಡಗಿದೆ. ನಾನು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಎರಡೂ ದಿನಗಳ ಸಂಜೆ ನನ್ನನ್ನು ಸ್ನೇಹಿತನಂತೆ ಕೂರಿಸಿಕೊಂಡು ಹರಟೆಹೊಡೆಯತೊಡಗಿದ. ಆತನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಮದ್ಯದ ಗ್ಲಾಸು ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತಿತ್ತು. ಹತ್ತು ಮಾತನಾಡುವುದರೊಳಗೆ ಹದಿನೈದು ಗುಟುಕು ಕುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದ. ನನ್ನನ್ನು ಬಹಳ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದಲೇ ಕುಡಿಯಲು ಆಮಂತ್ರಿಸಿದ. ಎಂದೂ ಕುಡಿಯದ ನಾನು ಆತನ ಆಮಂತ್ರಣವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ನಯವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದೆ. “ಬೀರೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲವೇ? ಎಂದು ಆತ ಕೇಳಿದಾಗ, “ಇಲ್ಲ ನೀರು ಆಗುತ್ತದೆ ಅಷ್ಟೆ” ಎಂದೆ. “ಓ ಮೈ ಗಾಡ್!”‌ ಎಂದು ಆತ ನಶೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಆಶ್ಚರ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ.

ಆತ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ ಸ್ನೇಹಿತನಂತೆ ನನ್ನನ್ನು ಭಾವಿಸಿ ನನ್ನ ವೃತ್ತಿ, ಊರು ಕುಟುಂಬ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ತಿಳಿದುಕೊಂಡ. ಅದಾದ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನದ ಕತೆಯನ್ನು ಹೇಳತೊಡಗಿದ. ಆತನಿಗೆ ಹೆಂಡತಿ ಅಲ್ಲದೇ ಮೂರು ಜನ ಗರ್ಲ್‌ ಪ್ರಂಡ್ಸ್‌ ಇದ್ದಾರಂತೆ. ಒಬ್ಬಳಂತೂ ಕಳೆದ ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಮದುವೆಯೇ ಆಗದೇ ಇವನಿಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದಾಳಂತೆ. ಅವಳನ್ನು ಹೆಂಡತಿ ಇರುವ ಮನೆಗೆ ಕರೆತರುವಂತೆಯೂ ಇಲ್ಲ; ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮದುವೆ ಆಗುವಂತೆಯೂ ಇಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಏನು ಮಾಡುವುದು ಎಂದು ಅವನು ಒದ್ದಾಡುತ್ತಿರುವುದು ಮತ್ತು ಈ ಒದ್ದಾಟದ ಮಾನಸಿಕ ತುಮುಲದಿಂದ ಒಂದಿಷ್ಟು ರಿಲ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಪಡೆಯಲು ಅವನು ಕುಡಿತದ ಚಟಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದಿರುವುದು ನನಗೆ ತಿಳಿಯಿತು.

ಮಾತಿನ ಮಧ್ಯೆ ಆತ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ, “ನಿಮಗೆ ಎಷ್ಟು ಜನ ಗರ್ಲ್‌ ಫ್ರೆಂಡ್ಸ ಇದ್ದಾರೆ?” ಎಂದೂ ಕೇಳಿದ. “ನನಗೆ ಒಬ್ಬ ಹೆಂಡತಿ ಬಿಟ್ಟರೆ ಮತ್ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ.” ಎಂದು ನಾನು ಹೇಳಿದಾಗ ಅವನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ, “ಓ ಮೈ ಗಾಡ್!”‌ ಎಂದು ಮತ್ತೊಂದು ಗುಟುಕು ಹೀರುತ್ತಾ ಹಣೆ ಹಣೆ ಬಡಿದುಕೊಂಡು ಕೈಯಲ್ಲಿನ ಗ್ಲಾಸನ್ನು ಮುಂದಿದ್ದ ಟೀಪೈ ಮೇಲೆ ಕುಕ್ಕಿಬಿಟ್ಟ! . ಬಹುಶಃ  ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಗಂಡಸರೂ ಅವನಂತೆ ಮೂರು ನಾಲ್ಕು ಅಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಒಬ್ಬಿಬ್ಬರನ್ನಾದರೂ ಹೀಗೆ ಗರ್ಲ್‌ಫ್ರೆಂಡ್‌ ಅಂತ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಅವನು ಭಾವಿಸಿದ್ದ ಎಂದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅವನು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ನನ್ನ ಸಲಹೆ ಕೇಳಿದ. ಹೀಗೆ ಮೂರು ನಾಲ್ಕು ಹೆಂಗಸರನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ನಿಭಾಯಿಸಿ ಅನುಭವ ಇಲ್ಲದ ನಾನು ಅವನಿಗೆ ಹೇಗೆ ತಾನೆ ಉತ್ತಮ ಸಲಹೆ ಕೊಡಲು ಸಾಧ್ಯ?ಅನುಭವವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅವನನ್ನು ಕೂರಿಸಿಕೊಂಡು ಒಂದೆರಡು ಬುದ್ಧಿ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದೆ. ನನಗಿಂತ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ವರ್ಷ ಚಿಕ್ಕವನಾಗಿದ್ದ ಅವನು ನನ್ನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದಲೋ ನಶೆಯಿಂದಲೋ ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದ.

“ಯಾವ ಹೆಣ್ಣಿಗೂ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ನಾವು ಮೋಸಮಾಡಬಾರದು. ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣಿನ ಸಂಬಂಧ ಜೀವನವು ನಮಗೆ ಕೊಡುವ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ಸಂತೋಷಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಅದರಿಂದ ಯಾರೂ ವಂಚಿತರಾಗಬಾರದು. ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣಿನ ನಡುವಿನ ಒಂದು ಸಂಬಂಧ ವಿವಾಹದ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಒಳಗೆ ಇರುತ್ತದೆಯೋ ಅಥವಾ ಹೊರಗೆ ಇರುತ್ತದೆಯೋ ಎಂಬುದು ಮುಖ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಖುಷಿಕೊಡುತ್ತಿದೆಯೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂಬುದು ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಖುಷಿಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅದು ಒಳ್ಳೆಯ ಸಂಬಂಧ. ಇಂತಹ ಒಂದು ಗಂಡುಹೆಣ್ಣಿನ ಒಳ್ಳೆಯ ಸಂಬಂಧ ವಿವಾಹದ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಒಳಗೂ ಇರಬಹುದು; ಹೊರಗೂ ಇರಬಹುದು. ಅದನ್ನು ನಾವು ಗೌರವಿಸಬೇಕು.  ನಿಮಗೆ ಮದುವೆ ಆಗಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ನಿಮಗಾಗಿ ಕಳೆದ ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಹೆಣ್ಣು ಮದುವೆಯೇ ಆಗದೆ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದರೆ ಏನರ್ಥ? ನಿಮ್ಮ ಹೆಂಡತಿಯಂತೆಯೇ ಅವಳನ್ನು ಕೂಡ ಸಂತೋಷವಾಗಿರುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ನಿಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯವಲ್ಲವೇ?, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ನೀವು ಏನಾದರೂ ಮಾಡಲೇ ಬೇಕಲ್ಲವೇ?” ಎಂದು ತಿಳಿಹೇಳಿದೆ. “ಹೌದು ಬ್ರದರ್”‌ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಆತ ನನ್ನ ಮಾತಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಗೆಯ ಸೂಚಕವಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಟೀ ಪೈ ಮೇಲಿಂದ ಗ್ಲಾಸ್‌ ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಮತ್ತೊಂದು ಗುಟುಕು ಕುಡಿದ. “ಬೇರೆ ಒಂದು ಮನೆಮಾಡಿ ಅವಳನ್ನು ಇಡುತ್ತೇನೆ. ಅಲ್ಲಿಗೂ ಇಲ್ಲಿಗೂ ಹೋಗುತ್ತಾ ಬರುತ್ತಾ ಇರುತ್ತೇನೆ” ಎಂದ. “ಅಷ್ಟು ಮಾಡಿ” ಎಂದು ಹೇಳಿ ನಾನು ಎದ್ದೆ.

ನಾನು ಕುಡಿಯದಿದ್ದರೂ ಮದ್ಯಪ್ರಿಯರು ಕುಡಿದಾಗ ಹೇಗೆಲ್ಲ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದರ ಅನುಭವ ಇರುವವನು. ಕುಡಿಯುವ ಅವನ ಮುಂದೆ ಕುಡಿಯದೆ ಕೂತು ನಾನು ಅವನ ಕತೆಯನ್ನು ಕೇಳತೊಡಗಿದ್ದೆ. ಇಷ್ಟ ಇದೆಯೋ ಇಲ್ಲವೋ ಬೇರೆ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಆದರೆ ಕುಡಿದವರು ಏನಾದರೂ ಹೇಳತೊಡಗಿದರೆ ಅವರು ಹೇಳಿ ಮುಗಿಸುವವರೆಗೂ (ಅವರು ಬೇಗ ಮುಗಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆಂಬುದೂ ನಿಜ) ಕೇಳದಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಅವರು ಭಾವಪರವಶರಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವಾಗ ದಿಢೀರನೆ ನಾವು ಎದ್ದರೆ ಅವರಿಗೆ ಕೋಪ ಬರುತ್ತದೆ. ಸಮಯ ನೋಡಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಅವರಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ನಾನು ಇದೇ ತಂತ್ರವನ್ನು ಇಲ್ಲಿಯೂ ಅನುಸರಿಸಿದೆ.

ಅವನಿಗೆ ಸಮಾಧಾನ ಆಗುವಂತೆ ಒಂದಿಷ್ಟು ಹೊತ್ತು ಆಲಿಸಿ ಕೆಲವು ಸಲಹೆ ನೀಡಿ ಅವನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಗೆದ್ದು, “ಆಯಾಸವಾಗುತದೆ ಮಲಗಲೇ? ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ ಅವನೇ, “ಎಸ್‌ ಎಸ್‌ ಐ ಡಿಸ್ಟರ್ಬ್ಡ್‌ ಯು; ಸಾರಿ ಫಾರ್‌ ದ ಸೇಮ್”‌ ಎಂದು ನನ್ನನ್ನು ಮಲಗಲು ಬೀಳ್ಕೊಟ್ಟ. ಇಡೀ ರಾತ್ರಿ ತಿರುಗಾಟದ ಕಾರಣದಿಂದ ಕಣ್ತುಂಬ ನಿದ್ದೆಮಾಡಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಅದೇ ಸ್ಕೂಟರ್‌ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಲಗೇಜ್‌ ಸಮೇತ್‌ ಬಸ್‌ ನಿಲ್ದಾಣ ತಲುಪಿ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಕೂಟರ್‌ ಇಟ್ಟು ಪಕ್ಕದ ಹೊಟೆಲ್‌ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಕೀ ಕೊಟ್ಟು ನನ್ನ ಮುಂದಿನ ಪ್ರವಾಸೀ ತಾಣವಾದ ಜೋಧಪುರಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ರೈಲು ಹಿಡಿಯಲು ಬೆಟ್ಬದ ಕೆಳಗಿನ ಅಬುರೋಡ್‌ ತಲುಪಲು ಬಸ್‌ ಹತ್ತಿದೆ. ಎರಡು ದಿನಗಳ ಮೌಂಟ್‌ ಅಬು ಪ್ರವಾಸದ ಅನುಭವ ನನ್ನ ರಾಜಸ್ತಾನದ ಪ್ರವಾಸದ ಅನುಭವವನ್ನು ಶ್ರೀಮಂತಗೊಳಿಸಿತು ಎಂದು ಬೇರೆ ಹೇಳಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ.

****

ಡಾ ರಾಜೇಂದ್ರ ಬುರಡಿಕಟ್ಟಿ

೧೪-೧೦-೨೦೨೬

 

 

 

ಪ್ರಾಚೀನ ನವೀನ ಅರಮನೆಗಳ ಜೋಧ್‌ಪುರ

 ಪ್ರಾಚೀನ ನವೀನ ಅರಮನೆಗಳ ಜೋಧ್‌ಪುರ


ಜೋಧ್‌ಪುರ ರಾಜಸ್ತಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಜೈಪುರ, ಉದಯಪುರ ಮತ್ತು ಅಬುಪರ್ವತಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಮುಗಿಸಿ ನಾನು ಜೋಧ್‌ಪುರಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಆಗಲೇ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಮೂರು ಗಂಟೆಯಾಗಿತ್ತು. ಜೋಧ್‌ಪುರ ನೋಡಲು ನನ್ನ ಹತ್ತಿರ ಇದ್ದದ್ದು ಆ ದಿನದ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಅರ್ಧದಿನ ಮಾತ್ರ. ಮರುದಿನ ಬೆಳಗಿನ ಆರು ಗಂಟೆಗೇ ನಾನು ಥಾರ್‌ ಮರುಭೂಮಿ ಇರುವ ಜೈಸಲ್‌ಮೇರ್‌ ಕಡೆ ಹೊರಡಬೇಕಿತ್ತು. ಹಾಗಾಗಿ ತಕ್ಷಣ ಒಂದು ಆಟೋ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಈ ಮೂರು ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ಹೊರಟೆ. ಅರ್ಧ ದಿನ ಮಾತ್ರ ಇದ್ದದ್ದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖವಾದ ಪ್ರಾಚೀನ ಅರಮನೆ ಕೋಟೆ, ಕ್ಲಾಕ್‌ ಟವರ್‌ ಮತ್ತು ಸ್ಟೆಪ್‌ವೆಲ್‌ ಇವು ಮೂರನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೋಡಲು ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೆ. ಅರಮನೆ ಪ್ರವೇಶವು ಸಂಜೆ ಐದು ಗಂಟೆಗೆ ಮುಗಿಯುವುದು ಬೇರೆ ಇತ್ತು.

ಆದರೆ ನನ್ನ ಆಟೋವಾಲ, "ತಾವು ಇಷ್ಟಪಡುವುದಾದರೆ ಉಳಿದ ಆಕರ್ಷಕ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನೂ ನಾನು ತಮಗೆ ತೋರಿಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿ ನಾನು ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಸ್ಥಳಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಮತ್ತೆ ಏನನ್ನು ನೋಡಬಹುದು ಎಂಬ ವಿವರಣೆ ನೀಡಿದ. ನನಗೂ ಅದು ಸರಿ ಎನಿಸಿ, "ಆಗಲಿ ನಡೆ" ಎಂದೆ.

ನಾವು ಮೊದಲು ನೋಡಲು ಹೋದದ್ದು ಉಮೇದ್‌ ಭವನ ಪ್ಯಾಲೇಸ್.‌  ಈ ಅರಮನೆ ಜೋದ್‌ಪುರದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಈ ಅರಮನೆಯ ವಿಶೇಷತೆ ಏನೆಂದರೆ ಇದು ಭಾರತದ ಅರಮನೆಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟ ಕೊನೆಯ ಅರಮನೆ. ಇದಾದ ನಂತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಅರಮನೆಗಳೂ ಕಟ್ಟಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬಂದು ಎಲ್ಲ ರಾಜರ ರಾಜ್ಯಗಳು ಭಾರತ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿಬಿಟ್ಟವು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ಮುನ್ನೂರಾ ನಲವತ್ತು ಕೊಠಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಬೃಹತ್‌ ಅರಮನೆ ಪ್ರಪಂಚದ ಬಹಳ ದೊಡ್ಡದಾದ ಅರಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಒಂದು. ೧೯೧೮ ರಿಂದ ೧೯೪೭ ರವರೆಗೆ ಜೋಧ್‌ಪುರವನ್ನು ಆಳಿದ ಅಲ್ಲಿನ ಕೊನೆಯ ರಾಜ ಉಮೈದ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ಈ ಅರಮನೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೧೯೨೯ ರಿಂದ ೧೯೪೪ ರವರೆಗೆ ಒಟ್ಟು ಹದಿನೈದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸುಮಾರು ಮೂರು ಸಾವಿರ ಕಾರ್ಮಿಕರು ದುಡಿದು ಈ ಅರಮನೆ ಕಟ್ಟಿದ್ದಾರಂತೆ.

ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೯೫ ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಈ ಅರಮನೆಯ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಶೇಷತೆ ಏನೆಂದರೆ ಇದು ಇಂದಿನ ಉದ್ಯೋಗ ಖಾತ್ರಿ ಅಂತಹ ಯೋಜನೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದು! ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬರಗಾಲ ಬಂದು ಜನರು ಉದ್ಯೋಗ ಸಿಗದೆ ತಿನ್ನಲು ಉಣ್ಣಲು ಪರದಾಡುವಂಥ ಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾದಾಗ ರಾಜ ಉಮೈದ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಕೆರೆಗಳನ್ನು ತೋಡಿಸುವುದು, ಡ್ಯಾಮುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸುವುದು, ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಸುವುದು ಮುಂತಾದ ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡರಂತೆ. ಅದರ ಭಾಗವಾಗಿ ಈ ಅರಮನೆ ಕೂಡ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಹೆನ್ರಿ ಲಾನ್ಚೆಸ್ಟರ್‌ ಅವರು ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿರುವ ಈ ಅರಮನೆ ರಜಪೂತ ಶೈಲಿ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಜೀವನ ಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಅರ್ಧಭಾಗ ಉಮೈದ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ಅವರ ಮೊಮ್ಮಗ ಅವರ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿದ್ದು ಅದನ್ನು ಈಗ ಪಂಚತಾರಾ ಹೊಟೆಲ್‌ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉಳಿದರ್ಧ ಭಾಗ ಮಾತ್ರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿದೆ.

ಅರಮನೆಯ ಒಳಭಾಗದ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಅರಮನೆ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಂತೆ ಆ ರಾಜರು ಬಳಸಿದ ವಸ್ತುಗಳು, ಆಯುಧಗಳು ಇವೆಲ್ಲ ಇವೆಯಾದರೂ ಇಲ್ಲಿರುವ ಪಚ್ಚೆ ಹರಳುಗಳ ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಗಡಿಯಾರಗಳ ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಕಾರುಗಳ ಸಂಗ್ರಹ ಬಹಳ ವಿಶೇಷವಾಗಿವೆ. ಗಡಿಯಾರಗಳ ಉಗಮ ಕಾಲದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಇಂದಿನವರೆಗಿನ ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ ಗಡಿಯಾರಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ ನೋಡಲು ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಕಾರುಗಳ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಕಾರುಗಳು ಬಂದಾಗ ಅವುಗಳು ಹೇಗಿದ್ದವು ಎಂಬುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು. ೧೯೨೦ರ ಮಾಡೆಲ್‌ ನಿಂದ ಹಿಡಿದು ೧೯೪೭ರ ಮಾಡೆಲ್‌ ವರೆಗೆ ಬಂದ ಎಲ್ಲ ಮಾದರಿಯ ಕಾರುಗಳು ಇಲ್ಲಿದ್ದು ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ.

ಉಮೈದ್ ಭವನ ಪ್ಯಾಲೇಸ್‌ ನೋಡಿಕೊಂಡು ನಗರದ ಇನ್ನೊಂದು ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಇರುವ ಪ್ರಾಚೀನ ಅರಮನೆಯನ್ನು ನೋಡಲು ಹೊರಟಾಗ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಎರಡು ಸ್ಥಳಗಳು ಸಿಕ್ಕವು. ಅವೆಂದರೆ ಒಂದು ಜೋಧ್‌ಪುರವನ್ನು ಆಳಿದ ಪ್ರಥಮ ರಾಜ ಅಶ್ವಾರೋಹಿಯಾಗಿರುವ ಸ್ಟ್ಯಾಚೂ ಮತ್ತು ರಾಜನ ಸಮಾಧಿ ಸ್ಥಳ. ಇವೆರಡೂ ಪ್ರಾಚೀನ ಅರಮನೆಯ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದು ನೋಡಲು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿವೆ. ಸಮಾದಿ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್‌ ದೇವಾಲಯ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದ್ದು ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವ ಇದು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡತೆ ಕೆಳಗೆ ಇರುವ ಕೊಳ ಇವುಗಳು ಅದಕ್ಕೆ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಚೆಲುವನ್ನು ನೀಡಿವೆ.

ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಪ್ರಾಚೀನ ಅರಮನೆ

ಇವೆರಡನ್ನೂ ನೋಡಿಕೊಂಡು ನಾನು ನನ್ನ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಜೋಧ್‌ಪುರದ ಪ್ರಾಚೀನ ಅರಮನೆ ನೋಡಲು ಬಂದಾಗ ಸಂಜೆ ನಾಲ್ಕೂವರೆ ಅಗಿತ್ತು. ಅರಮನೆಯ ಒಳಗೆ ಹೋಗಲು ಇನ್ನೂ ಅರ್ಧಗಂಟೆ ಸಮಯ ಇತ್ತು. ಐದಕ್ಕೆ ಒಳಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದು ಕೊನೆಯಾಗುವುದು ನಿಜವಾದರೂ ಒಳಗೆ ಹೋದವರು ಹೊರಗೆ ಬರಲು ಆರು ಆರೂವರೆ ಆಗುತ್ತದೆ. ನಾನು ಟಿಕೆಟ್‌ ಪಡೆದು ಒಳಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಈ ಅರಮನೆಯ ಎತ್ತರ ನನ್ನ ಕಣ್ಣುಕುಕ್ಕಿತು. ತಲೆ ಎತ್ತಿ ನೋಡಿದರೆ ತಲೆಯ ಮೇಲಿನ ಟೋಪಿ ಕೆಳಗೆ ಬೀಳುವಷ್ಟು ಇದು ಎತ್ತರವಿದೆ. ಇರುವುದೇ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮತ್ತೆ ಇದು ಅಷ್ಟು ಎತ್ತರ ಬೇರೆ!!

ಈ ಇಡೀ ಅರಮನೆಯನ್ನು ಈಗ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಇವುಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಇರುವವರು ರಾಜಸ್ತಾನಿ ಉಡುಪಿನಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಒಳಗೆ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ದೇವಾಲಯ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ವಿಭಾಗಳು ಇದ್ದು ಇವೆಲ್ಲವೂ ನೋಡಲು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿವೆ. ರಾಜರ ಉಡುಪುಗಳು, ಆಯುಧಗಳು, ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ೧೮೬೦ರ ವೇಳೆಗೆ ರಚಿತವಾದ ʼಝಾಂಕಿ ಮಹಲ್‌ʼ ಎಂಬ ರಾಜಪರಿವಾರದ ಮಹಿಳೆಯರಿಗಾಗಿಯೇ ಮೀಸಲಾಗಿದ್ದ ವಿಭಾಗವೂ ಇದೆ. ಈ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರು ತಾವು ಹೊರಗೆ ಬರದೇ ಮತ್ತು ಹೊರಗಿನವರಿಗೆ ಕಾಣಿಸದೆಯೇ ಹೊರಗೆ ಎರಡು ಆವರಣಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಇವುಗಳ ವಿನ್ಯಾಸವಿದೆ. ʻಝಾಂಕಿʼ ಅಂದರೇನೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇಣಿಕಿ ನೋಡುವುದುʼ ಎಂದರ್ಥ.

ಈ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವಾಸವಿದ್ದ ಕೊನೆಯ ರಾಜ ಎಂದರೆ  ಜೋಧ್‌ಪುರವನ್ನು ೧೮೪೩ ರಿಂದ ೭೩ ರವರೆಗೆ ಆಳಿದ ರಾಜ ತಕಹತ್‌ ಸಿಂಗ್.‌ ಆತನ ಮಲಗುವ ಕೋಣೆಯು ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ ಪುರಾಣ ಪರಂಪರೆಯ ದೇವಾನು ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಬ್ರಿಟೀಷ್‌ ರಾಜ ರಾಣಿಯರ ಚಿತ್ರಗಳ ವರೆಗೆ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಬಿಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ನೆಲದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಚಾವಣಿಯವರೆಗೆ ಇರುವ ಪೇಂಟಿಂಗ್‌ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವಂತಿದೆ. ರಾಜಸಭೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಥಳ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿದೆ.

ಈ ಅರಮನೆಯ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಈಗ ವಿವಿಧ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ರಾಜಸ್ಥಾನಿ ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಅನೇಕ ವಸ್ತುಗಳು ಬಟ್ಟೆಬರೆಗಳು, ಅಲಂಕಾರಿಕ ವಸ್ತುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರು ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಇವನ್ನು ಕೊಳ್ಳುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ. ಅರಮನೆಯ ಒಳಗೇ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಭಾರತದ ಕೆಲವೇ ಅರಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಕೂಡ ಒಂದು. ಅರಮನೆಯ ಮೇಲಿಂದ ನೋಡಿದರೆ ಇಡೀ ಜೋಧ್‌ಪುರದ ಮನೆಗಳು ಬಿಳಿಯ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಹಿಂಡಿನಂತೆ ಮನಮೋಹಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ.


ನಾನು ಅರಮನೆಯನ್ನು ಹತ್ತಿ ಇಳಿಯುವುದರೊಳಗೆ ಸುಸ್ತಾಗಿಬಿಟ್ಟೆ. ನಾನು ಹತ್ತಿಳಿದ ಅರಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ ಏನೋ ಇಷ್ಟೊಂದು ಎತ್ತರ ಇರುವಂಥದ್ದು. ಕೆಳಗಿಳಿದು ಬಂದಾಗ ಇನ್ನೇನು ಹೊರಗೆ ಹೊರಡಬೇಕು ಎಂದು ಮುಖ್ಯದ್ವಾರಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ರಾಜಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ ನುಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಇಬ್ಬರು ಮೂವರು ಕಲಾವಿದರು ಕಂಡರು. ಅವರ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಂಡು ಇನ್ನೇನು ಹೊರಡಬೇಕು ಅನ್ನುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದ ಕೆಲವು ಕಾಲೇಜು ಹುಡುಗಿಯರು ಈ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಆಕರ್ಷಕ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಮಾಡತೊಡಗಿದರು. ಅದನ್ನೂ ನೋಡಿಕೊಂಡು ಅರಮನೆಯನ್ನು ಇಳಿದು ಹೊರಗೆ ಬರುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಸಂಜೆ ಆರು ಗಂಟೆ ಆಗಿಯೇ ಹೋಯಿತು.

ಸ್ಟೆಪ್‌ ವೆಲ್‌ ಮತ್ತು ಘಂಟಾಘರ್

ಈ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಂಡು ನಾನು ನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯಾನವಾದ ʻಮಂಡೋರೆ ಗಾರ್ಡನ್‌ʼ ನೋಡಲು ಹೋದೆ. ಈ ಗಾರ್ಡನ್‌ ಒಳಗೆ ಅಷ್ಟೇನು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವಂಥದ್ದು ಏನೂ ಇಲ್ಲವಾದರೂ ಬೇಸರ ಕಳೆಯಲು ಬೇಕಾದ ಕೆಲವು ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು ಇವೆ. ಈ ಉದ್ಯಾನದ ಒಳಗೆ ಕೂಡ ಒಂದು ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಿದ್ದು ಅದು ಆಗಲೇ ಸಂಜೆ ಆದ ಕಾರಣ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ನೋಡಲು ಆಗಲಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಊರುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದಷ್ಟು ನೋಡಿರುವುದರಿಂದ ನೋಡುವ ಆಸಕ್ತಿಯೂ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಇರಲಿಲ್ಲ.

ಇವನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಜೋಧ್‌ಪುರದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಇನ್ನೆರಡು ಆಕರ್ಷಣೆಗಳೆಂದರೆ ಒಂದು ʻಸ್ಟೆಪ್‌ವೆಲ್ʼ.‌ ಇನ್ನೊಂದು ʻಕ್ಲಾಕ್‌ ಟವರ್‌ʼ ಅಥವಾ ಘಂಟಾಘರ್.‌ ಸ್ಟೆಪ್‌ವೆಲ್‌ ಅದರ ಹೆಸರೇ ಹೇಳುವಂತೆ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದಲೇ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿರುವ ಒಂದು ಬಾವಿ. ಇದು ನಗರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದು ಜನಾಕರ್ಷಕವಾಗಿದೆ. ಸುತ್ತಲೂ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿದ್ದು ಆಳದಲ್ಲಿ ನೀರಿದೆ. ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಇಳಿಯುತ್ತಾ ನಾವು ತಳದವರೆಗೂ ಹೋಗಿ ಮೇಲೆ ಬರಬಹುದು. ಮೇಲೆ ಸುತ್ತಲು ಕಂಬಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪಾಪಳಿ ಇದೆ. ಸಂಜೆ ಅಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಅನೇಕರು ತಮ್ಮ ಬೇಸರವನ್ನು ನೀಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ನಾನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದಾಗ ಅಲ್ಲಿಕೂಡ ಒಬ್ಬ ಸಂಗೀತಗಾರ ಸಂಗೀತ ನುಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಹೀಗೆ ಸಂಗೀತ ನುಡಿಸುವವರು ರಾಜಸ್ತಾನದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರವಾಸಿ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ನೋಡಲು ಸಿಗುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಹಾದು ಹೋಗುವಾಗ ಅವರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಲು ಇವರು ಸಂಗೀತ ನುಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರು ಕೇಳುತ್ತಾ ಸುಮ್ಮನೆ ಮುಂದೆ ಹೋದರೆ ಕೆಲವರು ತುಸು ಹೊತ್ತು ನಿಂತು ಆಲಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಹತ್ತಿಪ್ಪತ್ತು ರೂಪಾಯಿ ಕೊಟ್ಟು ತಮ್ಮ ಕಲಾಗೌರವ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಜೋಧ್‌ಪುರದ ನನ್ನ ಕೊನೆಯ ವೀಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ನೋಡಲು ನಾನು ಹೋದದ್ದು ಘಂಟಾಗರ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕ್ಲಾಕ್‌ ಟವರ್‌ ಅನ್ನು. ಇದು ಈಗಿನ ಜೋಧ್‌ಪುರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದು ಅತ್ಯಂತ ಜನಸಂದಣಿಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ಇದೆ. ಇದರ ವಿಶೇಷತೆ ಏನೆಂದರೆ ೧೯೧೦ರ ವೇಳೆಗೆ ರಾಜನಾಗಿದ್ದ ರಾಜಾ ಸರ್ದಾರ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ಜೋಧ್‌ಪುರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಈ ಚೌಕಾಕಾರದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದು ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ನೂರು ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಬೃಹತ್‌ ಆದ ಈ ಕ್ಲಾಕ್‌ ಟವರ್‌ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೩ ಲಕ್ಷದ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿನ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಸುತ್ತ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕಿಗೂ ಇದ್ದರೂ ಅವೆಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ ಯಂತ್ರದಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಂತೆ ರೂಪಿತವಾಗಿವೆ. ಲಂಡನ್ನಿನ ಕಂಪನಿಯೊಂದು ತಯಾರಿಸಿರುವ ಈ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಹಾಕುವುದಕ್ಕೆ ಗಡಿಯಾರದ ಬೆಲೆಯಷ್ಟೇ ಖರ್ಚು ಬಂದಿತಂತೆ.

ನಾನು ಈ ಗಡಿಯಾರಮನೆಯನ್ನು ಏರಿ ಮೇಲೆ ಹೋದಾಗ ಒಂದು ಅಪರೂಪದ ಸಂಗತಿ  ಘಟಿಸಿತು. ಯಾರೋ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವುದು ಕೇಳಿಸಿತು. ಹೊರರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಾವು ಸುತ್ತಾಡುವಾಗ ಹೀಗೆ ಯಾರಾದರೂ ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುವವರು ಸಿಕ್ಕರೆ ನಾವು ತೀರಾ ಪಕ್ಕದ ಮನೆಯವರಂತೆಯೇ ಬಹಳ ಕಾಲದ ಸ್ನೇಹಿತರಂತೆಯೇ ವರ್ತಿಸತೊಡಗುತ್ತೇವೆ. ಅವರ ಕನ್ನಡ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ನಾನೇ ಅವರನ್ನು ಮಾತನಾಡಿಸಿದೆ. ಅವರು ಬೆಳಗಾಗಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಥಣಿಯಿಂದ ಬಂದಿದ್ದ ಶಿವಾನಂದ ಎಂಬ ಶಿಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತರಾಗಿದ್ದರು. ನಾನು ಮಾತನಾಡಿಸಿದಾಗ ಅವರೂ ಬಹಳ ಖುಷಿಪಟ್ಟರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ; ನನ್ನ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲವು ಫೋಟೋ ತೆಗೆಸಿಕೊಂಡು ವಿಡಿಯೋ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಮಾತನಾಡಿಸಿ ನನ್ನನ್ನು ಬೀಳ್ಕೊಟ್ಟರು. ರಾತ್ರಿ ಮತ್ತು ದಣಿವು ಎರಡೂ ಆದ ಕಾರಣ ನಾನು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯಲು ನನ್ನ ರೂಮಿಗೆ ಹೊರಡಲು ಆಟೋ ಹತ್ತಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಆರು ಗಂಟೆಗೇ ನಾನು ಜೈಸಲ್‌ಮೇರ್‌ಗೆ ಹೊರಡುವ ರೈಲು ಹತ್ತಬೇಕಿತ್ತು. ಜೋಧ್‌ಪುರದ ಅರ್ಧದಿನದ ಭೇಟಿ ನನ್ನ ನಿರೀಕ್ಷೆಗೂ ಮೀರಿ ಸಂತೋಷ ಕೊಟ್ಟದ್ದಂತ್ತೂ ಸುಳ್ಳಲ್ಲ.


*****

ಡಾ ರಾಜೇಂದ್ರ ಬುರಡಿಕಟ್ಟಿ

೧೨-೧೦-೨೦೨೬