Thursday, October 15, 2026

ಪ್ರಾಚೀನ ನವೀನ ಅರಮನೆಗಳ ಜೋಧ್‌ಪುರ

 ಪ್ರಾಚೀನ ನವೀನ ಅರಮನೆಗಳ ಜೋಧ್‌ಪುರ


ಜೋಧ್‌ಪುರ ರಾಜಸ್ತಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಜೈಪುರ, ಉದಯಪುರ ಮತ್ತು ಅಬುಪರ್ವತಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಮುಗಿಸಿ ನಾನು ಜೋಧ್‌ಪುರಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಆಗಲೇ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಮೂರು ಗಂಟೆಯಾಗಿತ್ತು. ಜೋಧ್‌ಪುರ ನೋಡಲು ನನ್ನ ಹತ್ತಿರ ಇದ್ದದ್ದು ಆ ದಿನದ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಅರ್ಧದಿನ ಮಾತ್ರ. ಮರುದಿನ ಬೆಳಗಿನ ಆರು ಗಂಟೆಗೇ ನಾನು ಥಾರ್‌ ಮರುಭೂಮಿ ಇರುವ ಜೈಸಲ್‌ಮೇರ್‌ ಕಡೆ ಹೊರಡಬೇಕಿತ್ತು. ಹಾಗಾಗಿ ತಕ್ಷಣ ಒಂದು ಆಟೋ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಈ ಮೂರು ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ಹೊರಟೆ. ಅರ್ಧ ದಿನ ಮಾತ್ರ ಇದ್ದದ್ದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖವಾದ ಪ್ರಾಚೀನ ಅರಮನೆ ಕೋಟೆ, ಕ್ಲಾಕ್‌ ಟವರ್‌ ಮತ್ತು ಸ್ಟೆಪ್‌ವೆಲ್‌ ಇವು ಮೂರನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೋಡಲು ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೆ. ಅರಮನೆ ಪ್ರವೇಶವು ಸಂಜೆ ಐದು ಗಂಟೆಗೆ ಮುಗಿಯುವುದು ಬೇರೆ ಇತ್ತು.

ಆದರೆ ನನ್ನ ಆಟೋವಾಲ ತಾವು ಇಷ್ಟಪಡುವುದಾದರೆ ಉಳಿದ ಆಕರ್ಷಕ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನೂ ನಾನು ತಮಗೆ ತೋರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಎಂದು ಹೇಳಿ ನಾನು ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಸ್ಥಳಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಮತ್ತೆ ಏನನ್ನು ನೋಡಬಹುದು ಎಂಬ ವಿವರಣೆ ನೀಡಿದ. ನನಗೂ ಅದು ಸರಿ ಎನಿಸಿ ಆಗಲಿ ನಡೆ ಎಂದೆ.

ನಾವು ಮೊದಲು ನೋಡಲು ಹೋದದ್ದು ಉಮೇದ್‌ ಭವನ ಪ್ಯಾಲೇಸ್.‌  ಈ ಅರಮನೆ ಜೋದ್‌ಪುರದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಈ ಅರಮನೆಯ ವಿಶೇಷತೆ ಏನೆಂದರೆ ಇದು ಭಾರತದ ಅರಮನೆಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟ ಕೊನೆಯ ಅರಮನೆ. ಇದಾದ ನಂತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಅರಮನೆಗಳೂ ಕಟ್ಟಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬಂದು ಎಲ್ಲ ರಾಜರ ರಾಜ್ಯಗಳು ಭಾರತ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿಬಿಟ್ಟವು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ಮುನ್ನೂರಾ ನಲವತ್ತು ಕೊಠಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಬೃಹತ್‌ ಅರಮನೆ ಪ್ರಪಂಚದ ಬಹಳ ದೊಡ್ಡದಾದ ಅರಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಒಂದು.  ೧೯೧೮ ರಿಂದ ೧೯೪೭ ರವರೆಗೆ ಜೋಧ್‌ಪುರವನ್ನು ಆಳಿದ ಅಲ್ಲಿನ ಕೊನೆಯ ರಾಜ ಉಮೈದ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ಈ ಅರಮನೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೧೯೨೯ ರಿಂದ ೧೯೪೪ ರವರೆಗೆ ಒಟ್ಟು ಹದಿನೈದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸುಮಾರು ಮೂರು ಸಾವಿರ ಕಾರ್ಮಿಕರು ದುಡಿದು ಈ ಅರಮನೆ ಕಟ್ಟಿದ್ದಾರಂತೆ.

ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೯೫ ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಈ ಅರಮನೆಯ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಶೇಷತೆ ಏನೆಂದರೆ ಇದು ಇಂದಿನ ಉದ್ಯೋಗ ಖಾತ್ರಿ ಅಂತಹ ಯೋಜನೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದು! ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬರಗಾಲ ಬಂದು ಜನರು ಉದ್ಯೋಗ ಸಿಗದೆ ತಿನ್ನಲು ಉಣ್ಣಲು ಪರದಾಡುವಂಥ ಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾದಾಗ ರಾಜ ಉಮೈದ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಕೆರೆಗಳನ್ನು ತೋಡಿಸುವುದು, ಡ್ಯಾಮುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸುವುದು, ರಸ್ಗೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಸುವುದು ಮುಂತಾದ ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡರಂತೆ. ಅದರ ಭಾಗವಾಗಿ ಈ ಅರಮನೆ ಕೂಡ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಹೆನ್ರಿ ಲಾನ್ಚೆಸ್ಟರ್‌ ಅವರು ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿರುವ ಈ ಅರಮನೆ ರಜಪೂತ ಶೈಲಿ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಜೀವನ ಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಅರ್ಧಭಾಗ ಉಮೈದ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ಅವರ ಮೊಮ್ಮಗ ಅವರ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿದ್ದು ಅದನ್ನು ಈಗ ಪಂಚತಾರಾ ಹೊಟೆಲ್‌ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉಳಿದರ್ಧ ಭಾಗ ಮಾತ್ರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿದೆ.

ಅರಮನೆಯ ಒಳಭಾಗದ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಅರಮನೆ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಂತೆ ಆ ರಾಜರು ಬಳಸಿದ ವಸ್ತುಗಳು, ಆಯುಧಗಳು ಇವೆಲ್ಲ ಇವೆಯಾದರೂ ಇಲ್ಲಿರುವ ಪಚ್ಚೆ ಹರಳುಗಳ ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಗಡಿಯಾರಗಳ ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಕಾರುಗಳ ಸಂಗ್ರಹ ಬಹಳ ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ಗಡಿಯಾರಗಳ ಉಗಮ ಕಾಲದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಇಂದಿನವರೆಗಿನ ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ ಗಡಿಯಾರಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ ನೋಡಲು ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಕಾರುಗಳ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಕಾರುಗಳು ಬಂದಾಗ ಅವುಗಳು ಹೇಗಿದ್ದವು ಎಂಬುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು. ೧೯೨೦ರ ಮಾಡೆಲ್‌ ನಿಂದ ಹಿಡಿದು ೧೯೪೭ರ ಮಾಡೆಲ್‌ ವರೆಗೆ ಬಂದ ಎಲ್ಲ ಮಾದರಿಯ ಕಾರುಗಳು ಇಲ್ಲಿದ್ದು ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ.

ಉಮೈದ್ ಭವನ ಪ್ಯಾಲೇಸ್‌ ನೋಡಿಕೊಂಡು ನಗರದ ಇನ್ನೊಂದು ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಇರುವ ಪ್ರಾಚೀನ ಅರಮನೆಯನ್ನು ನೋಡಲು ಹೊರಟಾಗ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಎರಡು ಸ್ಥಳಗಳು ಸಿಕ್ಕವು. ಅವೆಂದರೆ ಒಂದು ಜೋಧ್‌ಪುರವನ್ನು ಆಳಿದ ಪ್ರಥಮ ರಾಜ ಅಶ್ವಾರೋಹಿಯಾಗಿರುವ ಸ್ಟ್ಯಾಚೂ ಮತ್ತು ರಾಜನ ಸಮಾಧಿ ಸ್ಥಳ. ಇವೆರಡೂ ಪ್ರಾಚೀನ ಅರಮನೆಯ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದು ನೋಡಲು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿವೆ. ಸಮಾದಿ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್‌ ದೇವಾಲಯ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದ್ದು ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವ ಇದು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡತೆ ಕೆಳಗೆ ಇರುವ ಕೊಳ ಇವುಗಳು ಅದಕ್ಕೆ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಚೆಲುವನ್ನು ನೀಡಿವೆ.

ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಪ್ರಾಚೀನ ಅರಮನೆ

ಇವೆರಡನ್ನೂ ನೋಡಿಕೊಂಡು ನಾನು ನನ್ನ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಜೋಧ್‌ಪುರದ ಪ್ರಾಚೀನ ಅರಮನೆ ನೋಡಲು ಬಂದಾಗ ಸಂಜೆ ನಾಲ್ಕೂವರೆ ಅಗಿತ್ತು. ಅರಮನೆಯ ಒಳಗೆ ಹೋಗಲೂ ಇನ್ನೂ ಅರ್ಧಗಂಟೆ ಸಮಯ ಇತ್ತು. ಐದಕ್ಕೆ ಒಳಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದು ಕೊನೆಯಾಗುವುದು ನಿಜವಾದರೂ ಒಳಗೆ ಹೋದವರು ಹೊರಗೆ ಬರಲು ಆರು ಆರೂವರೆ ಆಗುತ್ತದೆ. ನಾನು ಟಿಕೆಟ್‌ ಪಡೆದು ಒಳಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಈ ಅರಮನೆಯ ಎತ್ತರ ನನ್ನ ಕಣ್ಣುಕುಕ್ಕಿತು. ತಲೆ ಎತ್ತಿ ನೋಡಿದರೆ ತಲೆಯ ಮೇಲಿನ ಟೋಪಿ ಕೆಳಗೆ ಬೀಳುವಷ್ಟು ಇದು ಎತ್ತರವಿದೆ. ಇರುವುದೇ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮತ್ತೆ ಇದು ಅಷ್ಟು ಎತ್ತರ ಬೇರೆ!!

ಈ ಇಡೀ ಅರಮನೆಯನ್ನು ಈಗ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಇವುಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಇರುವವರು ರಾಜಸ್ತಾನಿ ಉಡುಪಿನಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಒಳಗೆ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ದೇವಾಲಯ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ವಿಭಾಗಳು ಇದ್ದು ಇವೆಲ್ಲವೂ ನೋಡಲು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿವೆ. ರಾಜರ ಉಡುಪುಗಳು, ಆಯುಧಗಳು, ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ೧೮೬೦ರ ವೇಳೆಗೆ ರಚಿತವಾದ ʼಝಾಂಕಿ ಮಹಲ್‌ʼ ಎಂಬ ರಾಜಪರಿವಾರದ ಮಹಿಳೆಯರಿಗಾಗಿಯೇ ಮೀಸಲಾಗಿದ್ದ ವಿಭಾಗವೂ ಇದೆ. ಈ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರು ತಾವು ಹೊರಗೆ ಬರದೇ ಮತ್ತು ಹೊರಗಿನವರಿಗೆ ಕಾಣಿಸದೆಯೇ ಹೊರಗೆ ಎರಡು ಆವರಣಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಇವುಗಳ ವಿನ್ಯಾಸವಿದೆ. ʻಝಾಂಕಿʼ ಅಂದರೇನೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇಣಿಕಿ ನೋಡುವುದುʼ ಎಂದರ್ಥ.

ಈ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವಾಸವಿದ್ದ ಕೊನೆಯ ರಾಜ ಎಂದರೆ  ಜೋಧ್‌ಪುರವನ್ನು ೧೮೪೩ ರಿಂದ ೭೩ ರವರೆಗೆ ಆಳಿದ ರಾಜ ತಕಹತ್‌ ಸಿಂಗ್.‌ ಆತನ ಮಲಗುವ ಕೋಣೆಯು ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ ಪುರಾಣ ಪರಂಪರೆಯ ದೇವಾನು ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಬ್ರಿಟೀಷ್‌ ರಾಜ ರಾಣಿಯರ ಚಿತ್ರಗಳ ವರೆಗೆ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಬಿಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ನೆಲದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಚಾವಣಿಯವರೆಗೆ ಇರುವ ಪೇಂಟಿಂಗ್‌ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವಂತಿದೆ. ರಾಜಸಭೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಥಳ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿದೆ.

ಈ ಅರಮನೆಯ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಈಗ ವಿವಿಧ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ರಾಜಸ್ಥಾನಿ ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಅನೇಕ ವಸ್ತುಗಳು ಬಟ್ಟೆಬರೆಗಳು, ಅಲಂಕಾರಿಕ ವಸ್ತುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರು ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಇವನ್ನು ಕೊಳ್ಳುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ. ಅರಮನೆಯ ಒಳಗೇ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಭಾರತದ ಕೆಲವೇ ಅರಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಕೂಡ ಒಂದು. ಅರಮನೆಯ ಮೇಲಿಂದ ನೋಡಿದರೆ ಇಡೀ ಜೋಧ್‌ಪುರದ ಮನೆಗಳು ಬಿಳಿಯ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಹಿಂಡಿನಂತೆ ಮನಮೋಹಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ.


ನಾನು ಅರಮನೆಯನ್ನು ಹತ್ತಿ ಇಳಿಯುವುದರೊಳಗೆ ಸುಸ್ತಾಗಿಬಿಟ್ಟೆ. ನಾನು ಹತ್ತಿಳಿದ ಅರಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ ಏನೋ ಇಷ್ಟೊಂದು ಎತ್ತರ ಇರುವಂಥದ್ದು. ಕೆಳಗಿಳಿದು ಬಂದಾಗ ಇನ್ನೇನು ಹೊರಗೆ ಹೊರಡಬೇಕು ಎಂದು ಮುಖ್ಯದ್ವಾರಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ರಾಜಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ ನುಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಇಬ್ಬರು ಮೂವರು ಕಲಾವಿದರು ಕಂಡರು. ಅವರ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಂಡು ಇನ್ನೇನು ಹೊರಡಬೇಕು ಅನ್ನುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದ ಕೆಲವು ಕಾಲೇಜು ಹುಡುಗಿಯರು ಈ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಆಕರ್ಷಕ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಮಾಡತೊಡಗಿದರು. ಅದನ್ನೂ ನೋಡಿಕೊಂಡು ಅರಮನೆಯನ್ನು ಇಳಿದು ಹೊರಗೆ ಬರುವಷ್ಟರಲ್ಲಿಸಂಜೆ ಆರು ಗಂಟೆ ಆಗಿಯೇ ಹೋಯಿತು.

ಸ್ಟೆಪ್‌ ವೆಲ್‌ ಮತ್ತು ಘಂಟಾಘರ್

ಈ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಂಡು ನಾನು ನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯಾನವಾದ ಮಂಡೋರೆ ಗಾರ್ಡನ್‌ ನೋಡಲು ಹೋದೆ. ಈ ಗಾರ್ಡನ್‌ ಒಳಗೆ ಅಷ್ಟೇನು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವಂಥದ್ದು ಏನೂ ಇಲ್ಲವಾದರೂ ಬೇಸರ ಕಳೆಯಲು ಬೇಕಾದ ಕೆಲವು ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು ಇವೆ. ಈ ಉದ್ಯಾನದ ಒಳಗೆ ಕೂಡ ಒಂದು ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಿದ್ದು ಅದು ಆಗಲೇ ಸಂಜೆ ಆದ ಕಾರಣ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ನೋಡಲು ಆಗಲಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಊರುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದಷ್ಟು ನೋಡಿರುವುದರಿಂದ ನೋಡುವ ಆಸಕ್ತಿಯೂ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಇರಲಿಲ್ಲ.

ಇವನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಜೋಧ್‌ಪುರದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಇನ್ನೆರಡು ಆಕರ್ಷಣೆಗಳೆಂದರೆ ಒಂದು ಸ್ಟೆಪ್‌ವೆಲ್.‌ ಇನ್ನೊಂದು ಕ್ಲಾಕ್‌ ಟವರ್‌ ಅಥವಾ ಘಂಟಾಘರ್.‌ ಸ್ಟೆಪ್‌ವೆಲ್‌ ಅದರ ಹೆಸರೇ ಹೇಳುವಂತೆ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದಲೇ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿರುವ ಒಂದು ಬಾವಿ. ಇದು ನಗರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದು ಜನಾಕರ್ಷಕವಾಗಿದೆ. ಸುತ್ತಲೂ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿದ್ದು ಆಳದಲ್ಲಿ ನೀರಿದೆ. ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಇಳಿಯುತ್ತಾ ನಾವು ತಳದವರೆಗೂ ಹೋಗಿ ಮೇಲೆ ಬರಬಹುದು. ಮೇಲೆ ಸುತ್ತಲು ಕಂಬಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪಾಪಳಿ ಇದೆ. ಸಂಜೆ ಅಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಅನೇಕರು ತಮ್ಮ ಬೇಸರವನ್ನು ನೀಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ನಾನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದಾಗ ಅಲ್ಲಿಕೂಡ ಒಬ್ಬ ಸಂಗೀತಗಾರ ಸಂಗೀತ ನುಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಹೀಗೆ ಸಂಗೀತ ನುಡಿಸುವವರು ರಾಜಸ್ತಾನದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರವಾಸಿ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ನೋಡಲು ಸಿಗುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಹಾದು ಹೋಗುವಾಗ ಅವರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಲು ಇವರು ಸಂಗೀತ ನುಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರು ಕೇಳುತ್ತಾ ಸುಮ್ಮನೆ ಮುಂದೆ ಹೋದರೆ ಕೆಲವರು ತುಸು ಹೊತ್ತು ನಿಂತು ಆಲಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಹತ್ತಿಪ್ಪತ್ತು ರೂಪಾಯಿ ಕೊಟ್ಟು ತಮ್ಮ ಕಲಾಗೌರವ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಜೋಧ್‌ಪುರದ ನನ್ನ ಕೊನೆಯ ವೀಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ನೋಡಲು ನಾನು ಹೋದದ್ದು ಘಂಟಾಗರ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕ್ಲಾಕ್‌ ಟವರ್‌ ಅನ್ನು. ಇದು ಈಗಿನ ಜೋಧ್‌ಪುರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದು ಅತ್ಯಂತ ಜನಸಂದಣಿಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ಇದೆ. ಇದರ ವಿಶೇಷತೆ ಏನೆಂದರೆ ೧೯೧೦ರ ವೇಳೆಗೆ ರಾಜನಾಗಿದ್ದ ರಾಜಾ ಸರ್ದಾರ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ಜೋಧ್‌ಪುರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಈ ಚೌಕಾಕಾರದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದು ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ನೂರು ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಬೃಹತ್‌ ಆದ ಈ ಕ್ಲಾಕ್‌ ಟವರ್‌ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೩ ಲಕ್ಷದ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿನ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಸುತ್ತ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕಿಗೂ ಇದ್ದರೂ ಅವೆಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ ಯಂತ್ರದಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಂತೆ ರೂಪಿತವಾಗಿವೆ. ಲಂಡನ್ನಿನ ಕಂಪನಿಯೊಂದು ತಯಾರಿಸಿರುವ ಈ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಹಾಕುವುದಕ್ಕೆ ಗಡಿಯಾರದ ಬೆಲೆಯಷ್ಟೇ ಖರ್ಚು ಬಂದಿತಂತೆ.

ನಾನು ಈ ಗಡಿಯಾರಮನೆಯನ್ನು ಏರಿ ಮೇಲೆ ಹೋದಾಗ ಒಂದು ಅಪರೂಪದ ಸಂಗತಿ  ಘಟಿಸಿತು. ಯಾರೋ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವುದು ಕೇಳಿಸಿತು. ಹೊರರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಾವು ಸುತ್ತಾಡುವಾಗ ಹೀಗೆ ಯಾರಾದರೂ ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುವವರು ಸಿಕ್ಕರೆ ನಾವು ತೀರಾ ಪಕ್ಕದ ಮನೆಯವರಂತೆಯೇ ಬಹಳ ಕಾಲದ ಸ್ನೇಹಿತರಂತೆಯೇ ವರ್ತಿಸತೊಡಗುತ್ತೇವೆ. ಅವರ ಕನ್ನಡ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ನಾನೇ ಅವರನ್ನು ಮಾತನಾಡಿಸಿದೆ. ಅವರು ಬೆಳಗಾಗಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಥಣಿಯಿಂದ ಬಂದಿದ್ದ ಶಿವಾನಂದ ಎಂಬ ಶಿಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರೂ ನಾನು ಮಾತನಾಡಿಸಿದಾಗ ಬಹಳ ಖುಷಿಪಟ್ಟರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ನನ್ನ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲವು ಫೋಟೋ ತೆಗೆಸಿಕೊಂಡು ವಿಡಿಯೋ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಮಾತನಾಡಿಸಿ ನನ್ನನ್ನು ಬೀಳ್ಕೊಟ್ಟರು. ರಾತ್ರಿ ಮತ್ತು ದಣಿವು ಎರಡೂ ಆದ ಕಾರಣ ನಾನು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯಲು ನನ್ನ ರೂಮಿಗೆ ಹೊರಡಲು ಆಟೋ ಹತ್ತಿದೆ. ಜೋಧ್‌ಪುರದ ಅರ್ಧದಿನದ ಭೇಟಿ ನನ್ನ ನಿರೀಕ್ಷೆಗೂ ಮೀರಿ ಸಂತೋಷ ಕೊಟ್ಟದ್ದಂತ್ತೂ ಸುಳ್ಳಲ್ಲ.


*****

ಡಾ ರಾಜೇಂದ್ರ ಬುರಡಿಕಟ್ಟಿ

೧೨-೧೦-೨೦೨೬

No comments:

Post a Comment